Hava kirliliğine karşı kolları sıvamak belediyelerin görevi

Farkında olmuyoruz, ama yoğun biçimde kirli bir havanın içinde yaşıyoruz.  Dünya Sağlık Örgütü bu olguyu son raporunda bir kez daha vurguladı.  Örgüt dünyadaki kentlilerin %80’inin ciğerlerine zehir çektiklerini söylüyor.  Durumun giderek kötüleştiğini de belirtiyor.  Son 5 yılda kentlerin atmosferinde yüzen zararlı küçük parçacıklar %8 artmış.  Dünyada her yıl 4 milyon kişi hava kirliliği nedeniyle ölüyormuş.

Üstelik hava kirliliğini pompalayan nedenler de gelişip duruyor.  Kömüre dayalı elektrik üretimi hızlanıyor.  Kentlerin nüfusu da, yoğunluğu da artıyor.  Motorlu araç kullanımındaki patlama sürüp gidiyor.

TRAFİK

Bu arada bazı yerlerde sabrı tükenen halk sesini yükseltmeye başlıyor.  Örneğin Çin’de durum o kadar kötü ki, yönetim kömür kullanımını radikal biçimde sınırlama zorunda kaldı.  Başka ülkelerde de sokak gösterileri patlıyor.  Aşağıda görüldüğü gibi.  Londra’da.

LONDRADünya Sağlık Örgütü (WHO) 12 Mayıs 2016 tarihli son hava kirliliği raporunda 3.000 kentin ölçüm bilgilerini bir araya getirdi.  Bu bilgi hazinesine buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.  [Ancak söz konusu kapsamlı tablo o kadar büyük ki, açılması zaman alıyor.  Ayrıca karşınıza önce tablonun notları geliyor.  Listelemeye geçmek için ekranın en altında görünen “notes / database”ibaresinden database’i tıklamak gerekiyor.]

WHO kirliliği havadaki küçük parçacık miktarı ile ölçüyor.  Parçacığın boyutu PM10 diye tanımlanmış;  yani çapı 10 mikrometreden küçük olan parçacık.  Örgütün kabulüne göre bir metreküp havada en fazla 20 mikrogram PM10 olmalı.  Bunun üstüne çıkıldığı zaman ciddi sağlık riski başlıyor.  Ne yazık ki, çok az kent bu sınırın altında.  Bazı ülkelerde bu miktar 200’e, 300’e ulaşıyor.  Nefes yolu enfeksiyonlarının, kalp krizlerinin, kanserlerin, astımların ve benzerlerinin cirit attığı kentler.

Aşağıdaki tabloda, ülkemizin kentlerinin yıllık PM10 ortalaması var.  Ciğerlerimizin ne halde olduğunu gösteren bir röntgen filmi gibi bu tablo.

0021hava çok kirli

WHO kent yönetimlerini konuya sahip çıkmaya davet ediyor.  “Temel sorumluluk size düşer” demeye getiriyor.  Hükümetlerden, meclislerden gelecek politika kararlarını beklemeden.  Nitekim bazı belediyeler bu konuda kolları sıvamışlar.  5-10 yıl önce konuşmaya bile cesaret edilemeyecek önlemler devreye girmekte.  Bunlardan bazılarına göz atalım.

PARİS –  Kentin tarihi bölgelerine hafta sonları otomobili girişine izin verilmiyor.  Hava kirliliği belli bir düzeye erişince tek-çift plaka uygulaması başlatılıyor ve toplu ulaşım bedava oluyor.  Kentin önemli iki caddesine trafik girişi yasaklandı.  Bisiklet kullanımı ve otomobil paylaşımı cesaretlendiriliyor.

DELHİ –  Hava kirliliğinin çok artması üzerine dizelli büyük araçların kente girmesi yasaklandı.  Dizelli taksilerin yerine petrollü türe dönme programı başlatıldı.  Tek-çift plaka denemeleri yapılıyor.  (Bu arada Dublin de, Brüksel de dizel yasağı getirdi.)

HOLLANDA –  Dizelli ve petrollü araba satışını 2025’te toptan yasaklayacak bir yasa taslağı meclise sunuldu.  Yalnızca elektrikli ve hidrojenli araçlara izin verilecek.  Bu arada bisiklet kullanımı sürekli cesaretlendiriliyor.

FREIBURG –  Kentte tamamı 500 kilometre tutan bisiklet yolu var.  Bunu yaygın tramvay şebekesi ve hayli ucuz toplu ulaşım sistemi destekliyor.  Kentin banliyölerinden biri olan Vauban’da evlerin hemen yanı başına araç park etmek yasak.  Bunların kentin kenarındaki büyük bir otoparka bırakılması gerekiyor.  Ama orada yer kiralamanın yıllık maliyeti 18.000€.  Buna karşılık yerleşmede bedava toplu ulaşım var.

KOPENHAG –  Burası bir bisiklet cenneti.  Kentte yerleşik insan sayısından daha fazla bisiklet olduğu biliniyor.  Kentin geniş bir bölgesi trafiğe kapalı.  Kopenhag 2025’te sera gazı salmayan bir kent olma çabası içinde.

OSLO –  2020’ye kadar sera gazı salımı yarı yarıya azaltılacak.  Trafiğe kapalı geniş bir alan oluşturulmakta.  65 kilometre bisiklet yolu yapılmakta.  Kentin merkezindeki otoparklar kaldırılacak.  Trafiğin yoğun olduğu saatlerde araç kullanıcılarından ücret alınacak.

HELSİNKİ –  Toplu ulaşım sistemini aşırı ölçüde büyütecek bir yatırım programı söz konusu.  Kentte motorlu araç kullanımını büyük ölçüde azaltacak bir politika izlenecek.  Otopark ücretleri aşırı yükseltilecek ve bisiklete öncelik verilecek.  2050’de kentte yaşayanların otomobile gereksinim duymamaları hedefleniyor.

ZÜRİH –  Kentin içinde araç park edilecek yerlerin sayısı aşırı ölçüde azaltıldı.  Kente belli bir anda girecek araç sayısı kısıtlandı.  Merkezde yalnızca yayalara açık geniş alanlar yaratılıyor.  Toplu ulaşım sistemi genişletildi.  Sonuçta trafik sıkışıklıklarının yok olduğu ve hava kirliliğinin çok azaldığı gözleniyor.

CURITIBA, Brezilya –  2 milyonluk bu kentte çok yaygın bir toplu ulaşım şebekesi var.  Halkın %70’i işe gitmek için bu olanağı kullanıyor.  Bu sayede caddeler, sokaklar sakin ve hava kirliliği yok.

Umarız, ülkemizde de belediyeler bu tür sorumlulukları yüklenir ve bizler de zehirli havayı ciğerlerimize çekerek durduğumuz, oturduğumuz yerde intihar etmekten kurtuluruz.

Atila Alpöge, Ekogazete, 21.5.2016  /  Kaynaklar:  John Vidal, The Guardian, 17.5.2016 – Laetitia Van Eeckhout, Le Monde, 12.5.2016.  [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynakları) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]

 

Reklamlar
Bu yazı Kentler, Sağlık - Beslenme, Ulaşım içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Hava kirliliğine karşı kolları sıvamak belediyelerin görevi

  1. umreturublog dedi ki:

    Güzel bir yazı olmuş umarım bu yazılarınızın devamı gelir. İnsanların bu tür yazılara ilaç gibi ihtiyaçları var. Umarım devam edersiniz.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s