Volkswagen skandalı büyüyor, dallanıp budaklanıyor

Bu rezaletin öyküsünü geçen hafta okudunuz Ekogazete’de. Ancak olay orada kalmadı. Gelişip başka yerlere, başka konulara da sıçradı. Otomotiv endüstrisinin suçlanmasına dönüştü. Avrupa Birliği gibi kurumları hedef tahtası yaptı. Dizel motorları sorgulanmaya başlandı. Gelin, son haftanın gelişmelerine bir göz atalım. Uzun ve ayrıntılı bir yazı bulacaksınız aşağıda. Bu nedenle tek yazı sunmakla yetineceğiz bu hafta.

Neydi olay? Volkswagen grubu ürettiği dizel motorlu araçlara gizlice bir yazılım yüklemişti. Bu sayede yapılan resmi kontrollerde egzoz gazı salımı düşük çıkıyor ve tanımlanmış standartlara uygun görünüyordu. (Olup biteni anımsamak isterseniz, buraya tıklayabilirsiniz.)

VOLKSWAGEN

Volkswagen bir marka, ama başka markaları da üreten bir grubun adı. Sorun grupla ilgili ve üretilen değişik tür araçların hepsini kapsıyor. Bu nedenle en üst düzeydeki yönetici istifaya zorlandı. (Ama gruptan oturaklı bir ayrılma tazminatı aldı.) Bir Alman mahkemesi, ona karşı, sahtekârlık suçlamasıyla soruşturma başlattı. Bu yöneticinin “Benim haberim yoktu” deme şansı yok. Çünkü 2011’de firmanın çalışanlarından biri yönetimi “Mühendisler araçlara gizlice yasa dışı bir yazılım yüklüyor.” diye uyarmış. Ama kimse aldırmamış.

Geçtiğimiz hafta içinde su yüzüne çıkan gelişmeler şöyle:

  • Bir şikâyet. Fransa’da “Sınırsız Ekoloji Derneği” yargıya başvurdu. Dernek gerekçe olarak ‘standardın üstünde gizlice salınmış olan gazların halk sağlığını tehlikeye düşürüyor’ olmasını gösteriyor.
  • Bir haykırış. Vokswagen grubunun yönetim kurulu üyesi olan Olaf Lies şöyle isyan ediyor: “Bu rezalete neden olan durum hakkında niye yönetim kuruluna daha önce bilgi verilmedi? Niye bizler en son öğrenen kişiler olduk? Bu yazılımın gizlice yüklenmesine izin veren herkes suçludur ve cezalandırılmalıdır. Sayısız müşterimiz elbette dava açacaktır şimdi. Bunun toplam külfeti hakkında tahminde bulunmak mümkün değil.” [Bir not: Lies hem yönetim kurulu üyesi, hem de Almanya’nın Saksonya Eyaleti ekonomi bakanı. (!)]
  • Şimdi ne olacak? Grup araçlarını geri çekmeye hazırlanıyor. Tamamı 11 milyon dolayında. Dökümü ise şöyle: Vokswagen: 5 milyon – Audi: 2,1 milyon – Skoda: 1,2 milyon – Seat: 700 bin – Kamyonetler: 1,8 milyon. Araçlardan bu yazılım kaldırılacak. Sonuçta ya motorun performansı düşecek, ya da kontroller sırasında gerçek salım miktarı açıkça görülecek.
  • Geri çekmenin muhtemel sonucu. Fransa’da devlet düşük salımlı araç kullanımını cesaretlendirmek için böyle oto satın alanlara 6.000 €’ya kadar giden prim ödüyordu. Yazılımı kaldırılmış olan araçlar standardın üstüne çıkmış olacağı için, hükümet haklı olarak, bu primleri kişilerden geri isteme kararında. Bazı oto sahipleri şimdiden tazminat davası açmaya başladı.
  • Yazılım nereden geldi? Yazılımı Bosch geliştirmiş. Bu firmanın Volkswagen’le uzun yıllardan beri süren işbirliği varmış. Bu olayla ilgili olarak Bosch kendini şöyle savunuyor: “Biz sürekli olarak yazılım geliştirip onlara veririz. Maksat, denemelerde kullanmaktı. Gereken uyarıyı biz yapmıştık.”
  • Salımlar. Bu skandalda söz konusu olan dizel motorlar. Dizel motoru benzin motoruna göre %15-%20 daha az CO2 salıyor; ama saldığı (PM10 diye bilinen ve hava kirliliği yaratan) küçük parçacıklar 22 misli daha fazla. Oksit azot (NOx) ise 4 misli. Küçük parçacıklar ile oksit azotun bronşit, astım, akciğer kanseri, enfarktüs, beyin kanaması tetiklediği biliniyor.
  • Uyarı. Bunların zararı çok eskiden beri biliniyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) önceki uyarılarına ek olarak, 2012’de dizel salımlarının tehlikesini ayrıntılı bir raporla duyurmuştu. Öte yandan küçük parçacıklarla NOx’in Alzheimer, Parkinson gibi hastalıkların ve beyinde, karaciğerde görülen bazı rahatsızlıkların gelişmesine neden olduğu konusunda kuşkular var.

DİZEL

  • Niye zararlı bunlar? Uzmanlar vücudumuzun doğal tozları ve kirlilikleri kendi sistemi içinde (sümük ve benzeri araçlarla) yakalayıp tutabildiğini ve eritebildiğini söylüyorlar. Ancak oksit azotla parçacıklara karşı çaresiz kalıyor beden. Bunlar ciğerlere kolayca erişebiliyorlar. Özellikle çocukları aşırı ölçüde etkiliyorlar. Vücuda giren gaz kısa bir süre sonra yok oluyor, ama havadaki küçük parçacıklar öyle değil. Onlar ciğerlerde saplanıp kalıyorlar ve tahribat yapıyorlar.
  • Niye önlem alınmamış? Birleşmiş Milletler’in iklim değişimi konusundaki çabası 1992’de başladı. Bu girişim 1997’de Kyoto Protokolü ile sonuçlandı. O günlerde öncelik CO2 salımına verilmişti. Hava kirliliği ve azot oksit pek sorun gibi algılanmıyordu. O noktada en akılcı tercih elektrikli araçlara yönelmek olurdu. Ancak Batı dünyası kendi otomotiv endüstrisinin kısa vadeli çıkarlarını düşünerek dizele ağırlık verdirdi. Bir uzmanın deyişiyle, “Geleceğe iyi bir dünya hazırlamak yerine bugünkü insanların ölmesine göz yumuldu.” O tarihlerde Avrupa’da dizel motorlu araçların oranı %14 idi. Şimdi %53’e yükselmiş durumda.
  • Dönüşümün mekanizması. Benzin motorundan dizele hızlı geçişi sağlamak için hükümetler araç yapımcılarına ve otomobil satın almak isteyenlere mali kolaylıklar, vergi indirimleri ve destekler sağladılar. O günlerin politikacıları şimdi “Hatalı bir tercihti bu. Yanlış bir seçim yapıldı.” diyorlar.
  • Avrupa Birliği. AB belli bir zamandan beri eleştirilerin hedefi. Gerekenleri yapmamakla, salım standartlarını ağırlaştırmamakla suçlanıyor. Avrupa Komisyonu önceliği ekonomiyi ayakta tutmaya veriyor. Hava kirliliğini arka planlara itiyor; bazı şeylere göz yumuyor. Giderek otomotiv endüstrisine hoşgörülü davranıyor.
  • Lobicilik. Çok iyi bilindiği gibi, AB çevresinde lobi örgütlenmesinin büyük ağırlığı var. Bunlar temsil ettikleri örgüt ve grupların çıkarlarını çeşitli biçimlerde savunuyor, iteleyip tezgâhlıyor. Söylendiğine göre, otomotiv endüstrisine bağlı 240 lobici var AB’de. Bunlardan 43’ü ise yalnızca Volkswagen’in adamı.
  • Değişik ilişkiler. Fransa’da hava kirliliği ölçümleri yapıp analizler yürüten, yıllık raporlar yayımlayan ‘bağımsız’ bir kuruluş var. Raporları ciddiye alınıyor. Ancak yönetim kurulunda petrol endüstrileri birliğinin, otomobil firmalarının, kimya ürünleri birliğinin, odalar birliğinin vb. temsilcileri yer alıyor. Almanya’da politikacıların ve hatta sendikacıların otomotiv firmalarının yönetim kurulunda üye olmaları normal karşılanıyor. Öte yandan seçim dönemlerinde firmalar (Yeşiller dahil) bütün partilere önemli bağışlar yapıyorlar. Bir de şunu not edelim, Sosyal Demokrat Partinin eski başbakanı Gerhard Schröder “Otomobilin Başbakanı” diye tanınırmış.
  • “Yeşil”i oynamak. Yani çevreci görünüp, bildiğini okumak. Otomobil firmaları, gündemdeki yeri gittikçe önem kazanan ve ağırlığı artan iklim değişimi politikasına ayak uydurmak için “yeşillenme”ye, “yeşil görünme”ye özen gösteriyorlar. Tabii bu yaklaşım yalnızca reklamlara yansıyor, sözde kalıyor. Bu konuda Volkswagen iyi bir örnek olabilir. 2013’de New York’taki ünlü Modern Sanat Müzesi, iklim değişimi konusunu işleyen ve tanınmış sanatçıların üretecekleri yeni eserlerin sunulacağı bir sergi düzenlemiş. Sponsoru Volkswagen’miş.

NEW YORK'TAN BİR FOTO

  • Hükumetler de oynuyor. İki ay sonra Paris’te iklim değişimi toplantısı yapılacak. Yaşamsal önemi olan dev bir toplantı. Devletler sera gazı salımını azaltmayı hedefleyen iddialı çıkışlar planlıyorlar. Ama bir yandan da (basının ele geçirdiği bir belgeye göre) iki ay önce Fransa, İngiltere ve Almanya Avrupa Birliği’ne baskı yapmaya başlamışlar. AB’nin gelecek yıl devreye sokmak istediği yeni otomobil salım standartlarını yumuşatmak için. Aynı ülkeler şimdi de surat asıp Volkswagen olayında soruşturma istiyorlar.
  • Son dakika haberi.  İki gün önce bir haber düştü gündeme.  Ancak yalnızca bir, iki yayın organı kısaca yer verdi buna.  Fransa’da Volkswagen’in reklam kampanyalarını yürüten şirket bütün gazetelere bir yazı göndermiş ve “Ekim’in ilk haftasında bu olayla ilgili yazı ya da haber basmayın.  Çünkü bir reklam kampanyası düzenliyoruz.  Bunu zedelersiniz.  Bu dediğimizin tersini yaparsanız size reklam vermeyiz.” demiş.

Bazı yazarlar “Her şeye karşın, Volkswagen’e teşekkür etmek gerekir.” diyorlar. Çünkü firma neden olduğu bu skandalla arka plana itilmiş birçok konunun ön plana çıkmasını sağladı. Araç standartları, ölçüm yöntemleri ve egzoz gazı salımı kontrolleri yeniden düzenlenecek. Dizelin yeri de artık ciddi olarak tartışılıyor. Dizel motorunun toptan yasaklanması gündemde. Bütün bunlar otomotiv endüstrisinin yeniden yapılanmasını gerektirecek gibi duruyor. Ama bu değişimin en az 5-10 yıllık bir geçiş süreci isteyeceği söyleniyor. Ayrıca hayli ağır ekonomik bir boyut yaratarak. Dolayısıyla araç fiyatlarında önemli bir artışa neden olarak.

İlginç bir rastlantı da yaşandı. Geçtiğimiz haftanın başında Amerikan oto firması Tesla Hollanda’da bir fabrika açtı. Atak tavırlarıyla tanınan ve yepyeni atılımlar yapan firma patronu Elon Musk açılış töreninde “Dizelin sonu gelmiştir. Artık teknolojiyi değiştirmek gerekir.” dedi. Nitekim Google da, Apple da yeni araç kavramları üzerinde çalışıyor. Bu bakımdan Vokswagen, istemeyerek bir dönüşümü tetiklemiş ve hızlandırmış oldu.

Atila Alpöge, Ekogazete, 3.10.2015 / Kaynaklar: Le Monde, Canard Enchainé, The Guardian, BBC News, Der Spiegel, Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, Bild başta olmak üzere çeşitli yayın organlarında yayımlanmış 16 yazı. [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynakları) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]

 

 

Reklamlar
Bu yazı Ekoloji Politikası, Sağlık - Beslenme, Teknoloji, Ulaşım içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

2 Responses to Volkswagen skandalı büyüyor, dallanıp budaklanıyor

  1. Fabrizio dedi ki:

    Yazınız için çok teşekkür ederim. Çok beğendim.
    Kısaca özetlemek gerekirse eğer…
    Dünya kimsenin umurunda değil. Sadece para para para…
    Yazık.

  2. cengiz eren dedi ki:

    elinize sağlık teşekkürler

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s