İklim, çinko ve sağlık… Garip bir üçlü

Tuhaf bir ilişki. Ünlü bir üniversitede yürütülen bir araştırma iklimle çinkoyu birbirine bağlamış ve bu ilişkiyi insan sağlığına yansıtmış. Çalışma, iklim değişiminin doğada çinko azalmasına neden olacağını kesin verilerle saptıyor. Uzmanlar, çinkonun sağlık sisteminin ana öğelerinden biri olmasından hareketle bu gelişmenin sonunda ciddi beslenme sorunları çıkacağını vurguluyor, 2050’de 140 milyon kişinin kötü beslenmeden ölebileceğini söylüyorlar.

Bu bilimsel araştırma Harvard Üniversitesi’nde yürütülmüş. Tıp alanında yayın yapan ünlü Lancet dergisinde de yayımlanmış. Araştırmaya buradan ulaşabilirsiniz.

Çalışmanın sergilediği bu anlaması zor ilişkiyi kavramak için gelin çinkodan başlayalım. Çinko, kabuklu deniz hayvanlarında, kırmızı ette, bazı sebzelerde, hububatta bol miktarda bulunan bir madde. (Bu mineralin hangi besinde, ne kadar olduğunu merak ederseniz iki ayrı belgeye göz atabilirsiniz. Biri bu. Öteki ise şu adreste.)

Anlaşılan çinkonun vücudu mikrop, bakteri, virüs ve benzerlerine karşı korumada önemli yeri oluyor. Protein ve DNA oluşmasını destekliyor. Bebeklerin büyüyüp gelişmesinde kilit rolü var. Beslenmede çinko eksikliği varsa aşırı ishal beliriyor, sıtma ve zatürre tetikleniyor. Başka bir araştırmaya göre her yıl, dünya ölçeğinde, beş yaşından küçük 450.000 çocuğun ölümüne neden oluyor. Yani çocuk ölümlerinin %4,4’ü çinko eksikliğinden kaynaklanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2004’te yayımladığı bir rapor dünya nüfusunun %30’unda çinko eksikliği olduğunu ifade ediyor.

Harvard’lı araştırmacılar çalışmalarını, sayısız inceleme ve araştırmadan kaynaklanmış çok geniş bir veri tabanına dayandırmışlar. Önce değişik CO2 ortamında yetişmiş tarımsal ürünleri incelemişler ve sera gazının ürünlerdeki çinko miktarını ne ölçüde etkilediğini araştırmışlar. Bu gazlar tarımsal bir alanda ne kadar fazla birikiyorsa, bitkilerdeki çinko miktarı da o kadar düşük oluyormuş. CO2 özellikle buğday, arpa, pirinç ve soyayı vuruyormuş.

Daha sonra da 188 ülkenin beslenme sistemlerini, yani neyi nasıl yediklerini gözden geçirmişler. Görmüşler ki, bazı ülkelerde beslenirken çinko alımı yeterliyken bazılarında çok düşük. Aşağıdaki haritada yeşiller yeterli ülkeleri gösteriyor. Sarının tonları orta karar duruma işaret ediyor. Türkiye bu grupta. Hindistan’ın ve Orta Afrika ülkelerinin olduğu kırmızı ve taba (kızılımsı kahverengi) yetersizleri sergiliyor. Özellikle Hindistan’da 48 milyon kişi çinko eksikliği riskiyle karşı karşıya bulunuyormuş.

ZINC INTAKE

Araştırmacılar iki öğeyi hesaplarına katmadıklarını söylüyorlar. Atmosferdeki CO2 birikimi artacak; bu gelişme riskleri ne ölçüde arttıracak? Bir de küresel nüfus patlaması bu hesapları nasıl etkileyecek?

Raporun yazarları ilginç bir çelişkiye de işaret ediyorlar: Et ve benzerlerini bol miktarda yiyebildikleri için çinko düzeyinin zaten yüksek olduğu zengin ülkeler hem çinko bakımından daha iyi besleniyorlar, hem de çok fazla sera gazı salıyorlar. Fakir ülkeler ise çok az gaz saldıkları halde (pirince, buğdaya fazla bağlı olan) beslenme sistemleri nedeniyle ötekilerin gazlarından aşırı etkileniyor ve risk altına giriyorlar.

Başka bir deyişle, beslenme sorunları, açlık ve yaşamsal riskler küresel boyutta katlanarak büyüyecek gibi duruyor. Beraberlerinde getirebilecekleri çatışmalar, savaşlar, göçler ve vahşetle birlikte.

Atila Alpöge, Ekogazete, 25.7.2015 / Kaynaklar: Chelsea Harvey, Washington Post, 15.7.2015 – Natasha Geiling, Thinkprogress, 16.7.2015. [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynakları) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]

 

Reklamlar
Bu yazı Doğal kaynaklar, Sağlık - Beslenme, Tarım içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to İklim, çinko ve sağlık… Garip bir üçlü

  1. ali dilber dedi ki:

    sevgili Atila, rica etsem, “yokuş inip çıkmadan – orayı burayı kurcalamadan okunabilir birin sistem olsa keşke…a.d.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s