Elektronik atık ticaretinde felaket manzaraları

Şu anda bilgisayarınızın karşısındasınız.  İyi güzel de, bir gün gelecek “Bu model artık eskidi!” diyeceksiniz ve verimli çalışmadığını düşünüp yeni modellere yan yan bakmaya başlayacaksınız.  Zaten firmaların taktiği de bu:  sizi böyle düşündürmek ve gidip yenisini almanızı sağlamak.  Peki, eskisi ne olacak?  Olasılıkla mafyanın eline düşecek.  Sonra doğru Guiyu’ye.  Orası da neresi?  Dünyanın elektronik çöplüğü!

ATIK01

Guiyu Çin’in güneyinde.  150.000 nüfuslu bir kasaba.  Bir zamanlar pirinç yetişirmiş burada.  Şimdi her yıl 1,5 milyon ton elektronik atık geliyor, parçalara ayrılmak üzere.  Dünyanın her bir köşesinden.  Çok iyi örgütlenmiş mafyaların marifetiyle.  Gizlice.  Bu kadar büyük bir hacim ülke sınırlarını nasıl gizlice aşıyor dersiniz!ATIK02

Oysa bu tür taşımanın izinsiz ve kontrolsüz yapılması bütün dünyada artık yasak.  Amerika’da da, Avrupa’da da!  Çin bile yasaklamış durumda.  Ama gene de elektronik atıklar başta Guiyu olmak üzere Asya’ya, Afrika’ya gönderilip duruyor.

ATIK03

Guiyu’da bu işi yapan 5.500 atölye var.  Gençler, yaşlılar, kadınlar, çocuklar dağ gibi atık yığınlarının karşısında geçiriyorlar günlerini.  Çalışarak.  El attıkları her şeyi büyük bir hızla (ama büyük beceriyle) parçalara ayırarak.  Örneğin, standart bir klavyede parça olarak ne varsa, bunların hepsi bir dakika geçmeden kendilerini ayrı taslarda, kovalarda buluyorlar.

ATIK04 Akla takılan bir, iki soru var.  Nedir bu atıklar?  Eski bilgisayarlar, yazıcılar, cep telefonları ve benzerleri.  Bir de hiç kullanılmamış oldukları halde modeli eskimiş olanlar.  Peki, parçalama ne işe yarıyor?  Bu eski parçalar yeni yapılan elektronik cihazlarda kullanılıyor.  Belki de eski bilgisayarınızın birkaç parçası yeni satın aldığınız cihazla size geri dönüyor.  Bunları çocuk oyuncaklarında bile kullanıyorlar.  Böylece maliyet çok düşmüş oluyor.

ATIK05 Parçalama, ayırma işlemi o kadar da basit değil.  Örneğin, bir kablonun içindeki bakırı elde etmenin en kolay yolu kabloyu yakmak.  Ya da altın, gümüş parçacıklarını çıkarmak için bazı malzemeleri asidin içine atmak.  Tabii bu tür işlemlerin ağır çevresel sonucu var.  Örneğin kasabada hava çok kirli oluyor, toprak aşırı zehir taşıyor ve dereler simsiyah akıyor.  Tarlalarda yetişen sebzeleri beslenmede kullanmak tabii ki, çok tehlikeli.

Bu ortamın yarattığı sağlık sorunları tam bir çevre skandalı.  Bütün çocuklarda kurşun zehirlenmesi görülüyor.  Kadınların büyük bölümü düşük yapıyor.  Kanser olayları da çok fazla.  Diğer hastalıkların aşırı oranda olduğunu söylemeye gerek yok elbette.

Skandalın başka bir boyutu ise bu olayın nasıl örgütlenmiş olduğu.  Sözde bu atıkların sınır ötesine taşınmasını yasaklayan uluslararası anlaşma var.  Sözde ülkelerde bu aygıtları toplama sistemleri var.  Ama bazı düzenler oluşmuş ve el altından çalışan şirketler kurulmuş.  Bu yolla tonlarca atık oraya buraya dağılıyor.  Çevre felaketleri yaratarak.  Sayısız insanı ölüme mahkûm ederek.

Guiyu bu rezaletin yalnızca bir örneği.  Başka ülkelerde, başka kent ve kasabalarda da bu dram yaşanıyor.   Avrupa’da bu işi yapan yalnızca bir şirket yakalandı, şimdiye kadar.  Ne yazık ki!

Atila Alpöge, Ekogazete, 7.2.2015 /  Kaynak:  Gilles van Kote, Le Monde, 1.2.2015.  [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynağı) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]

Reklamlar
Bu yazı Atıklar, Sağlık - Beslenme, Teknoloji içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Elektronik atık ticaretinde felaket manzaraları

  1. Merih Yücel dedi ki:

    Çin’de de bir Aliağa varmış. Elektronik çöpler değil ama, biz de de aspestli, radyasyonlu çöplerle dolu gemiler Aliağa limanı’nda, gemi söküm bertaraf tesislerine geliyor. Bu bir çöp ticareti. Sonra bir yerlerden ortaya çıkıyor.
    http://www.radikal.com.tr/turkiye/ilk_nukleer_copluk_izmirde_cikti_izmirincernobili-1110311

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s