Uzun mesafe koşucusu bir kelebek

Adı “Kral Kelebeği”.  Sonbaharda, milyonlarcası bir arada, 4.000 km. yaparak Kanada’dan Meksika’ya uçuyorlar.  Baharda geri dönüyorlar.  O kadar ünlüler ki, Meksika onlara korumalı geniş bir orman ayırmış.  Unesco da burayı ‘Dünya Mirası’ listesine almış.  Her yıl en az 150.000 turist onları ziyarete geliyor, dünyanın dört bir yanından.  Meraktan.  Çünkü yaşamları, davranışları çözümü zor bir bilmece.

KELEBEK-1

Bu ilginç, biraz da hüzünlü bilmeceye bir göz atalım.

Kral Kelebek “kuzeyden güneye, sonra tekrar kuzeye” yolculuğunu her yıl aynen tekrarlıyor.  Hep aynı yerlerden geçerek…  Hep aynı noktalarda konaklayarak…  Ancak bu gidiş-gelişi dört ayrı kuşak yaşıyor.

Birinci kuşak Meksika’dan yola çıkıyor.  ABD’nin güneyine gelince yumurtluyor ve ölüyor.  İkinci kuşak biraz gelişip güç kazanınca harekete geçiyor.  ABD’nin kuzeylerine varınca yumurtluyor ve yaşamını yitiriyor.  Üçüncü kuşak devreye giriyor ve Kanada’nın kuzeyine ulaşıyor.  Temmuz ortalarında gene yumurtlama ve vefat.  Bu gidiş 4 ay sürüyor.  Son kuşağın ise yapısı biraz farklı.  Onlar yaşamlarını yitirmeden Meksika’ya kadar gidebiliyorlar.  Orada tepelerdeki çam ağaçlarına konup uzun bir kış uykusuna yatıyorlar.

Bilmecenin ana sorusu şu:  gidiş-geliş yolunu hep yeni doğmuş kelebekler yapıyor.  İyi güzel de, nereden gidilecek, nereye varılacak, nerede konaklanacak bilgisini nasıl elde ediyorlar?  Bu bilgi onlara hangi düzenekle aktarılıyor?  Bilginleri çok düşündüren, ama pek de çözemedikleri bir soru bu.  Kimi, beyinlerinde bir çeşit ‘güneş pusulası’ var, diyor.  Bir araştırmacı gözlerinde dünyanın manyetik alanını algılayan bir protein olduğunu ileri sürüyor.  Başkaları antenlerinin rüzgâra ve ısıya çok duyarlı olduğunu, bu sayede yön bulduklarını söylüyor.  Niye ve nasıl?

Onları Meksika’da görmeye gelen turistleri bekleyen bazı sürprizler var.  Kış aylarının çoğunda uyudukları için, gelenlerin Kralları fark etmesi çok zor.  Çünkü çam yapraklarına asılıp üst üste yığılmış ve kanatlarını kapatmış oluyorlar.  Görecek bir şey yok.  Ama Şubat içinde ortalığa dökülüyorlar ve turistlerle adeta öpüşüyorlar.  Binlerce, binlerce kelebeğin uçuştuğu bir bayram yerine dönüyor ortalık.

KELEBEK-2Ancak bu bayram ne kadar sürüp gidecek?  Bu konuda endişeler var.  Çünkü Kral Kelebeğin sayısında dramatik bir azalma gözleniyor.  Yaşadıkları alanlarda ve gezi yolları boyunca uygulanan GDO’lu endüstriyel tarım bir yandan, ormanlarda durmadan yapılan ağaç kesimleri öbür yandan, onların beslenme sistemi, yaşam ortamı ve çoğalma yeteneği allak bullak ediliyor.  Örneğin bilginler dişi kelebeklerin sayısındaki azalmanın çok daha fazla olduğunu gözlemliyorlar.  Böylece Kral Kelebek, diğer bazı yaratıklar, örneğin arılar gibi insanların kurduğu ekonomik yapının ağır faturasını hızla ödüyorlar.

Atila Alpöge, Ekogazete, 17.1.2015 /  Kaynak: Lili Barbery-Coulon, Le Monde, 7.1.2015.  [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynağı) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]

 

Reklamlar
Bu yazı Doğal kaynaklar, Ormanlar içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Uzun mesafe koşucusu bir kelebek

  1. Selçuk Taylaner dedi ki:

    Yirmibeş yıl önce Antalya yakınlarındaki “Kelebekler Vadisi”nde görmüştüm bu kelebeklerin binlercesini. Bilmem gene oradalar mı.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s