Kanser mi oluyoruz? Meğerse tesadüfenmiş!

Şansına.  Adeta “Kara bahtım!” demek ve talihe küsmek gerekiyor.  Çevresel etkenler ve benzerleri neredeyse fasa fiso.  Buna benzer bir tezi ileri süren bir araştırma yılın ilk günlerinde dünya basınına düştü ve ortalığı fena karıştırdı.  Kimi “Müthiş bir bulgu!” dedi, kimi de yerin dibine batırdı bu tezi.  “Bilim cahili gazeteciler araştırmayı yanlış anladı” diyenler de oldu.

Araştırmada Johns Hopkins Üniversitesi’nden iki bilim insanının imzası var.  Yayımlandığı yer de ünlü Science dergisinin 2 Ocak tarihli sayısı.  İleri sürdükleri tezin içine girebilmek için önce “kök göze (hücre)” kavramını biraz deşmek gerekiyor.

Bedenimizde değişik türden sayısız göze var.  Bunların her biri çok belirgin ve sınırlı işlevlere hizmet veriyor.  Bir de kök gözeler var.  Bunlar ise öteki gözeleri üretiyor, geliştiriyor, tamir ediyor, eksilme olunca yenilerini ekliyor, bir zedelenme olunca onarıyor.  Diyelim ki, kan kaybettik;  işte yeni kanı kök gözeler yapıyor.  Bu üretimi bölünerek çoğalma işleviyle ve başkalaşıp öteki gözeye dönüşme yoluyla gerçekleştiriyorlar.  Bu bölünme bazen kontrol dışına çıkıyor, çoğalma hızlanıyor ve kanser uru oluşuyor.

Araştırmacılar ulaştıkları (Amerika kaynaklı) sayısız kanser araştırmasını taradıkları zaman bir soruyla karşılaşmışlar:  Değişik kanserlerin oluşma olasılığı birbirinden çok farklı.  Niye?  Örneğin ciğer kanserinde bu olasılık binde 6,9, beyin kanserinde binde 0,6 ve gırtlak kanserinde binde 0,00072.  Evet niye?

İki araştırmacı ellerindeki verileri matematiksel bir modelden geçirmişler.  Bunu yaparken de 31 değişik kanser türünü teker teker ele almışlar.  İki veri arasında ilişki aramışlar:  biri, organda kanser olma olasılığı, öteki de kök gözenin o organdaki normal çoğalma miktarı.

Bir ilişki yakalamışlar:  bir organda kök göze, görevi gereği, ne kadar fazla bölünüp çoğalıyorsa, orada kansere yakalanma olasılığı o kadar fazla!  Bu kadarı iyi güzel de, buna dayalı bir yargı da oluşturmuşlar:  “Demek ki kanser şans işi.  Hani mekanik bir olay.  Hava kirliliği, kimyasallar, sigara, alkol, kötü beslenme, amyant, virüsler çok da önemli değil.  Bu sonuncuların etkisi yalnızca %30.  %70 ise kötü şans!  Talihinize küsün!”  Başka bir deyimle, çevresel etkenleri unutun!

Bu basit genelleme tabii şimşek çekti.  Bazı yazarlar şu soruyu sordular:  “Peki, niye madende ya da inşaatta çalışan işçilerde görülen kanser miktarı üst düzey yöneticilerde rastlanan olaylardan on misli fazla?”

Başkaları da son zamanlarda hızla artan göğüs ve prostat kanserlerinin bu araştırmada ele alınmamış olduğuna işaret ettiler.  Madem şans, öyleyse kanser olayları niye durmadan artıyor, diye soranlar da oldu.  Örneğin, Fransa’da son 25 yıl içinde iki misli artmış.  Dünya Sağlık Örgütü de bugün dünyada yılda 15 milyon kişinin kanserden öldüğünü rapor ediyor.  Yani iki saniyede bir kişi gidiyor.

Öte yandan, bu araştırmayı finanse eden büyük firmalardan birinin hiç mi hiç ekoloji endişesi taşımadığı, örneğin ticari çıkarları için Amazonlar da büyük sayıda ağaç katliamı yaptığı anlaşılmış.  Acaba bu tür “bilimsel iddialı” araştırmaları desteklemenin amacı, insanların çevresel endişelerini hafifletmek ve ekolojiye boş verdirmek mi?  Nitekim bazı basın organları hemen “Kanser dediğiniz, şans işi imiş!” söylemine sarıldılar.

Atila Alpöge, Ekogazete, 10.1.2015/  Kaynaklar:  Sarah Boseley, The Guardian, 2.1.2015 – Bob O’Hara ve GrrlScientist, The Guardian, 2.1.2015 – Sandrine Cabut, Le Monde, 3.1.2015 – Annie Thébaud-Mony, Le Monde, 7.1.2015. [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynakları) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.

Reklamlar
Bu yazı Genel Konular, Sağlık - Beslenme içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s