İklim değişimi savaş da çıkartır, uygarlık da çökertir

Çoğu kişi “iklim değişikliği” sözünü kullanıyor. Sanki kısa sürede bir şeyler değişivermiş gibi. Oysa, derin ve köklü bir “değişim” söz konusu. Uzun yıllara yayılan sert bir başkalaşma. Toplumların düzenini yerle bir eden bir olgu. Yeni yayımlanan bir araştırma bunun çarpıcı bir örneğini sergiliyor. Bilginlerden biri Bilkent Üniversitesi’nden Selim Adalı. Öteki ise Kaliforniya Üniversitesi’nden Adam Schneider.

ASUR 3

Selim Adalı ve meslektaşı, ‘Climatic Change’ dergisinde yayımladıkları çalışmalarında Asur uygarlığını ele almışlar. Asur deyip geçmemek gerekiyor. Tarihin gördüğü en büyük devletlerden biri olan bu krallık MÖ 19. yüzyıla dayanıyor. Şimdiki Irak’ın kuzeyinde oluşuyor, ama zamanla büyüyor. Bin yılı aşkın bir süre varlığını sürdürüyor. Güçlü bir devlet. Suriye’ye, Mısır’a, Basra Körfezi’ne yayılıyor. Hatta Anadolu’nun neredeyse yarısını ele geçiriyor. MÖ 600’lerin ortalarında tepe noktasına varmıştır imparatorluk. Ama 40-50 yıl içinde hızla bitip tükeniyor ve yok oluyor.

Tarihçiler bu hızlı çözülüşü “tarihi bir skandal” diye adlandırıyor. Ne oldu ki? Niye? Uzun süre muamma gibi kalmış bir konu bu. Adalı ve Schneider çeşitli belgelere ve yeni arkeolojik buluntulara dayanarak bir açıklama getirmişler.

İmparatorluğun o tepe noktasında iki olay beklenmedik biçimde çakışmıştır. Biri çok hızlı nüfus artışıdır. İmparatorluğun dört bir köşesinden yüzbinlerce kişi merkeze, Musul dolaylarına gelip (ya da getirilip) yığılmıştır. Aynı anda da kuraklık başlamıştır bölgede. İmparatora telaşla yazılmış bazı mektuplar var. Bunlar yağmur yokluğundan ve susuzluk nedeniyle ekin alınamadığından yakınıyor. Anlaşılan bu durum uzun yıllar boyu sürüp gitmiş. Başka bir deyişle, bir iklim değişimi yaşanmış.

Besin maddesi fiyatları durmadan tırmanmış. Kargaşa başlamış imparatorlukta. Huzursuzluklar, ayaklanmalar, iç savaşlar yaşanmış. Benzeri çalkantıları bölgenin başka devletlerinde de gözlemlemek olası. Örneğin Hitit krallarından birinin “Tohum bulamıyoruz. Bu, ölüm kalım meselesi oldu.” dediğini biliyoruz. İklimdeki bu çalkantının dört yüz yıla yakın sürdüğü anlaşılıyor. Tarihçiler bu dönemi karanlık çağ diye adlandırıyor.

Bu bakımdan, çoğu kişinin yaptığı gibi, iklim değişimini hafife almak pek de akıllıca bir davranış değil.

Atila Alpöge, Ekogazete, 22.11.2014 /  Kaynak: Stéphane Foucart, Le Monde, 18.11.2014 [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynağı) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]

 

Reklamlar
Bu yazı Doğal kaynaklar, İklim içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to İklim değişimi savaş da çıkartır, uygarlık da çökertir

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s