İşi biten ilacı ne yapmalı acaba?

Bir sıkıntınız oldu, bir rahatsızlık geçirdiniz. Doktorunuz bir reçete yazdı.  Verdiği ilaçlar sayesinde rahatlayıp iyileştiniz.  İyi güzel de, elinizde kullanmadığınız ilaçlar kaldı;  ya da kullanma süresi doldu.  Şimdi ne yapacaksınız bunları?  Hapları çöpe mi atacaksınız?  Şurupları tuvalete mi boşaltacaksınız?  Sayısız araştırma böyle yapmanın doğada büyük zararlar yarattığını belgeliyor.  Çevreyi kirletmeden kaçınanlar için yepyeni bir çıkmaz.

Handful of antibiotics

Saygın bir bilim dergisinin özel sayısı, boyutu gittikçe büyüyen “ilaç atıkları” konusuna eğilmiş. Dergiyi yayımlayan İngiltere’nin Ulusal Bilimler Akademisi konumundaki Royal Society.  Akademi 350 yıldan beri iki haftada bir kullanıma sunulan iki dergi yayımlıyor.  Bunlardan biri (hücreler, gelişme, sağlık, hastalıklar, çevre gibi konuları kapsayan) yaşam bilimlerine yönelik:  “Philosophical transactions of the Royal Society: B”. (Söz konusu özel sayıya şuradan ulaşabilirsiniz.)

Dergide yer alan çeşitli araştırmalar oldukça karamsar bir tablo çiziyor. Örneğin son 40 yıl içinde yaban hayvanlarının yarısının telef olup gittiği belirtiliyor.  Denizlerdeki yaşamda gözlenen tahribatın ise %70’e vardığı ifade ediliyor.

Elbette bu kayıpların tek nedeni ilaçlar değil. Ama artan nüfus, hızlanan kentleşme, yeryüzünün her köşesine el atan girişimler nedeniyle ilaçların içerdiği maddeler her yere yayılıyor.  Örneğin ABD’de her yıl 4 milyon ton kanalizasyon kaynaklı katı gübre tarımsal amaçla toprağa seriliyor;  tabii insanların aldığı ve hayvanlara verilen ilaçlardaki maddeler böylece toprağa karışıyor.

Dergideki araştırmaların vurguladığı bazı bulgulardan örnekler verelim:

  • Hindistan’da çiftlik hayvanlarına daha sağlıklı olsunlar diye verilen bir ilaç ülkede akbabaların soyunu tüketmiş. Çünkü bunlar ölmüş çiftlik hayvanlarının et ve kemiklerinden beslendikleri için zehirlenmişler.
  • Depresyona karşı kullanılan ilaçlarla temasa geçen bazı kuşlar beslenme içgüdülerini bir ölçüde yitiriyorlar. (Kaynak)
  • Doğum kontrol hapları sazan yavrularının ölümüne neden oluyor; bu da göllerdeki ekosistemi allak bullak ediyor. (Kaynak)
  • Bazı ilaçlar kurbağa, semender gibi hem karada, hem suda yaşayan canlıların döllenmesini olumsuz yönde etkiliyor.       (Kaynak)
  • Başka bir araştırma da hormonların, antibiyotiklerin, kanser ilaçlarının, ağrı kesicilerin zararlı etkilerine eğiliyor.       (Kaynak)
  • İlaç fabrikalarının ırmak ve denizlere saldığı atık sulardaki zararlı madde yoğunluğunun o ilacı alan kişilerin kanındaki yoğunluktan daha fazla olduğu görülmüş. (Kaynak)
  • Bir araştırmacı Çin, Hindistan, Pakistan, Güney Kore, Danimarka, Norveç, Hırvatistan, İsviçre, İspanya, İsrail ve ABD’de ilaç fabrikası atıklarının doğal sularda ilaca dirençli mikro organizmalar geliştirdiğini vurguluyor. (Kaynak)
  • Başka bir araştırmacı ilaç kaynaklı kirlenmenin denizlerde ne gibi tahribat yarattığı, balıkları nasıl etkilediği konularında yeterli bilgi sahibi olmadığımızı vurguluyor. (Kaynak)

Elbette, bu durumun faturasını ilaç endüstrisine çıkarmamak, ya da ilaçları yasaklamak gibi anlamsız bir öneriyi ileri sürmemek gerekiyor. Ancak ilaç kullanımı sistemini ortaya çıkmakta olan kirlilik bakımından gözden geçirmek geliyor gündeme.

Bazı ülkelerde yürürlükte olan bir uygulama var: Kullanılmamış ilaçlar eczanelere geri veriliyor, oralarda birikenler belli müdahale merkezlerine topluca sevk ediliyor.  İşi bitmiş pillerin toplanması gibi.

Atila Alpöge, Ekogazete, 1.11.2014  /  Yararlanılan kaynak:  Damian Carrington, The Guardian, 13.10.2014 –  [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynağı)  oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]

 

Reklamlar
Bu yazı Atıklar, Denizler - Irmaklar, Doğal kaynaklar, Sağlık - Beslenme içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s