Kaya gazına “Yeter artık!” diyorlar

Son yılların en büyük ekoloji kavgalarından birine tanık oluyoruz.  19 Ekim 2013 Cumartesi uluslararası “Kaya Gazına Hayır!” deme günüydü.  Cezayir’den Hindistan’a 350’den fazla kuruluş katıldı direnişe.  (Anlaşılan, ülkemizden bu birlikteliğe katılan olmamış.)  “Enerji sıkıntısı mı var?  Çevreyi mevreyi boş ver!” deyip kaya gazına saldıranların umursamazlığına “Doğal ortamı utanmazca rezil ediyorsunuz, suç işliyorsunuz!” diye haykıranlar var.

Ekogazete bu konuya çok yer verdi şimdiye kadar.  Kısaca anımsatalım.  Nedir kaya gazı?  Dilimizde kaya gazı deniyor, ama asıl adı şist gazı.  Şist, kolayca yapraklara ayrılan, silisli, tortul bir kayaç.  Yerin derinliklerindeki bu tabakalar büyük miktarda doğalgaz saklıyor.  Bunu çıkarmak için kuyu delerek çok derinlere inmek gerekiyor.  İndikten sonra da, kimyasal madde karıştırılmış tonlarca su aşırı basınçla sıkılıyor, kaya tabakaları parçalanıyor ve gazın serbest kalması sağlanıyor.  Bu işleme ‘suyla kırma’ (fracking) deniliyor.  Sonra da gaz yukarı çekiliyor.

KAYA GAZI-1

Ama sıkılan suyun çok az bir bölümü geri kazanılıyor.  Bir kuyuya 4.000 kamyonluk su sıktınız diyelim.  Yukarıya ancak 200 kamyonluk su çıkarabiliyorsunuz.  Gerisi toprağın altında kalıp, oraya buraya dağılıyor ve taşıdığı kimyasallarla yeraltı sularını kirletiyor.  Yani, o bölgede yaşıyorsanız, kendi kuyularınızdan çekip aldığınız içme suyunun zehirli olduğunu ürpertiyle görüyorsunuz.  Ekogazete’deki haberi anımsadınız mı?  Hani bir kaya gazı şirketi ufacık iki çocuğa bu gazdan söz etmeyi yaşam boyu yasaklatmaya kalkmıştı.

İkinci bir mesele daha var.  İklim değişimi nedeniyle kuraklık artmakta.  Yani tarlaları sulamak için gereken su giderek azalıyor.  Böyle bir ortamda sulama derdine düşen çiftçi gereksinim duyduğu suya kaya gazı şirketlerinin el koyduğunu dehşetle görüyor.

Geldik üçüncü meseleye.  “Sera gazları eşittir iklim değişimi” denklemi gereği insanlığın fosil yakıtlardan hızla kaçması gerekiyor artık.  Oysa bol miktarda sera gazı üreten kaya gazı bu yanlış ve zararlı gidişi pompalayıp duruyor.

Sonuçta ortaya çok çirkin bir tablo çıkıyor.  Bir takım çıkar şebekelerinin ve petrol şirketlerinin devletlerle adeta işbirliği yaparak bu girişimde dört kol çengi ilerledikleri görülüyor.  New York Times gazetesi yürüttüğü kapsamlı bir araştırmayla bu rezaleti sergilemişti.

Bu arada bir belgeselci bu konuda, milyonlarca kişinin izlediği bir film yaptı.  “Gasland” adını taşıyan bu filmin bir saati aşan sürümü internette.  İspanyolca, ama İngilizce altyazılı.  Ayrıca 3 dakikalık bir tanıtım filmine de ulaşmak mümkün.

İşte, geçtiğimiz cumartesi günkü direnişin arka planında bütün bunlar var.  İsterseniz, bu örgütlü hareketin internet sitesine göz atabilirsiniz.  Orada hem girişimin amacını ve ileri sürdüğü gerekçeleri okuyabilirsiniz, hem de katılımcı kuruluşların listesini görebilirsiniz.

NEREDE NE OLUYOR?

ABD ile başlayalım.  ‘Yeşil ışık’ yakılmış durumda ve kaya gazı almış başını gidiyor.  Ülkenin çok yerinde kuyular açılıyor, su sıkılıyor ve gaz elde ediliyor.  Öyle ki, Amerikan’ın çok yakın zamanda enerji bakımından tam bağımsızlığına kavuşacağı konuşuluyor.  Hatta bu olgunun Amerikan dış politikasında kökten değişimlere yol açacağı söyleniyor.  Ama kaya gazının kötü çıktılarına duyulan direnç de o ölçüde, hem de şiddetle, artıyor.

Romanya.  Ekogazete burada ortaya çıkmış ve bir papazın başını çektiği direnişi yansıtmıştı.  Dev Amerikan şirketi Chevron hükümetten elde etmeyi becerdiği özel izinle kuyu kazmaya başlayacağı sırada halkın ısrarlı protestosuyla karşılaşmıştı.  Hatta geçen hafta içinde halkla jandarma arasında çatışmalar patlak vermişti.  Sonunda Chevron girişiminden vazgeçmek zorunda kaldı.

Ukrayna.  Burada da gene Chevron başrolde.  Ama bir de Shell var.  Bu şirketlere göz kırpan hükümet kaya gazı sayesinde enerji bakımından Rusya’ya tabi olmaktan kurtulacağına inanıyor.  Ama Romanya’daki gelişme burada da halkı harekete geçirdi ve geçen hafta ciddi bir direniş başladı.

Kanada.  Burada da direnişçilerle jandarma arasında çok sert çatışmalar yaşanıyor.  Özellikle Kızılderililer kendi bölgelerinde yapılan deneme çalışmalarına başkaldırıyorlar.  Çatışmalar geçen hafta o kadar büyüdü ki, tutuklamalar oldu.

İngiltere.  Hükümet bu konuda kapıları açtı ve denemeler başladı.  Kullanılan gerekçe “Enerjide başka ülkelere bağımlı olmaktan kurtulacağız, kendi kendimize yeterli olacağız.”  Ama öyle anlaşılıyor ki, kaya gazını elde etmenin maliyeti hayli fazla olacak ve enerji fiyatı artacak.  Halkın yarısı girişim konusunda ciddi kuşku duyuyor.

KAYA GAZI-2

Fransa.  Burada bir süre önce “suyla kırma” (fracking) toptan yasaklanmıştı.  Petrol şirketlerinin itirazına Anayasa Mahkemesi geçen gün son noktayı koydu:  “Yasak geçerlidir”.  Ancak bu yöntem yerine, “Şist kayalarını parçalayıp gazı serbest bırakacak başka bir çözüm var mıdır?” konusu gündemde kalmış oldu.  Bu alanda bilimsel araştırma yapılması isteniyor.

Peki, ya Türkiye?  Yabancı kaynaklar ülkemizin güneydeki sınırlarında kaya gazı olduğunu ısrarla vurguluyor.  Bazı yabancı şirketlerin de Ankara’da dolaştığı biliniyor.  Konu kapalı kapılar arkasında usul usul konuşuluyor.  Göreceğiz.

Gelin, bu öyküyü keyifli tarafından bitirelim.  İngiltere’de enerji sorununun giderek büyüdüğü ve bu olgunun enerji fiyatlarına yansıyacağı yakınması var.  Enerji bakanı bu çıkışlara geçen gün şöyle bir yanıt verdi:  “Ben evde muhkem bir kazak giyiyorum.  Siz de öyle yapın.  Enerji harcamalarınız düşer!”  Bu ifade kahkaha dolu bir skandal yarattı.  Öyle ki, başbakanı bile zor durumda bıraktı.  Hani yıllar önce biri “Aa!  Ekmek mi bulamıyorlar?  Pasta yesinler!” demişti.

Atila Alpöge /  Yararlanılan kaynak:  Audrey Garric, Le Monde, 20.10.2013

Reklamlar
Bu yazı Ekoloji Politikası, Enerji, Su, Tarım içinde yayınlandı ve , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Kaya gazına “Yeter artık!” diyorlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s