Küresel ısınma şiddete kapı açıyor

İklim olgularıyla insanların davranışları arasında bir bağ var mı?  Öyle anlaşılıyor ki, bilim dünyası bu soruyu çok sormuş, araştırmış, tartışmış.  Bu çabaları topluca irdeleyen ve bilimsel yöntemlerin süzgecinden geçiren yeni bir çalışma geleceğimize ışık tutan, uyarıcı bir sonuca varıyor:  Evet!  İklim değişimi toplumları etkiliyor, krizler yaratıyor, şiddeti arttırıyor ve hatta uygarlıkların çöküntü geçirmesine yol açıyor!

Yazı saygın Science dergisinde yayımlandı.  1 Ağustos 2013 sayısında.  Altında Princeton, Berkeley ve Cambridge Üniversitelerinden üç seçkin bilim insanının imzası var.  Tarih, iklim bilim, arkeoloji, coğrafya, ekonomi, siyaset bilimi, psikoloji gibi çok çeşitli alanlarda yürütülmüş ve yerkürenin hayli farklı bölgelerine eğilmiş olan yüzlerce araştırmayı gözden geçirmişler.  İnsanlık tarihinin en eski çağlarına kadar uzanmışlar.  Elde ettikleri verileri kapsamlı bir istatistik analizinden geçirmişler.

Sonuç hayli net:  iklim değişimi şiddete çanak tutuyor.  Burada şiddeti çok geniş bir yelpazede görmek gerek.  Kişisel saldırganlıktan, iç savaşa kadar uzanan bir kapsam içinde.  Yazarlar şaşırtıcı örnekler de vermişler.

Kişisel boyuttan başlayalım.  Örneğin, ABD’de Arizona’da otomobil kullananlar sıcak havalarda daha fazla klakson çalıyorlar.  Gene böyle hava durumlarında yapılan maçlarda oyuncular daha fazla ve daha sert itiş kakışın içine giriyorlar.  Avustralya’da yürütülmüş olan bir araştırma sıcak havalarda aile içi kavgaların çok arttığını saptamış.  Hindistan’da, Tanzanya’da aşırı kuraklık dönemlerinde ya da büyük sel baskınlarından sonra cinayetler artıyor.  ABD’de de saldırılar, hırsızlıklar, ırza geçmeler çoğalıyor.

Toplumsal boyuta geçelim.  Hindularla Müslümanlar arasındaki çatışmalar kuraklık dönemlerinde patlak veriyor.  Brezilya’da aşırı yağışlar ve ekinlerin heba olması geniş kapsamlı toprak işgalleri yaratıyor.  Aynı nedenlerin tetiklediği köylü isyanları eskiden Çin’de hayli görülmüş.  Yakın zamanlarda da, aşırı hava koşulları nedeniyle, besin maddeleri üretiminin azalması ve dolayısıyla fiyatlarının hızla artması ayaklanmalar yaratmış.  Tarih boyunca, değişik dönemlerde, uygunsuz hava koşulları iç savaşları ve ülkeler arasındaki silahlı çatışmaları tetiklemiş.

800px-Chichen_NorteÖte yandan, bin yıl süren seçkin, muhteşem Maya uygarlığının kısa zamanda yok olup gidivermesi de bu olguya bağlanıyor.  Geçen yıl yürütülmüş olan bir bilimsel çalışmadan biliniyor ki, 6-7 yıl gibi kısa bir süre boyunca yağışlar neredeyse yarı yarıya azalmış.  Bu, özellikle tatlı su kaynaklarının kurumasına yol açmış.  Halk göç etmeye başlamış.  Yönetim düzeni giderek bozulmuş.  Ve sonuçta koca imparatorluk çöküp dağılıvermiş.

Araştırmacılar “Yanlış anlaşılmasın.” diyor.  “Biz bu tür dramatik olayların kökenlerini iklimle açıklama derdinde değiliz.  Sayısız bilimsel çalışmanın sunduğu veriler şiddet olaylarıyla iklim koşullarının arasında bir korelasyon, bir ilgileşim olduğuna işaret ediyor.  Elbette çok başka etkenler de var.  Ekonomik, siyasal krizler, etnik, dinsel gerginlikler gibi.  Ama iklim değişimi diğer etkenlerin daha da güçlenmesine neden oluyor, şiddetin boyutunu arttıran bir ortam yaratıyor.

Önümüzdeki 25-30 yıl içinde küresel sıcaklığın insanlığın şimdiye kadar yaşadıklarının çok üstünde, 2°C (hatta 3-4°C) artmasından korkulduğuna göre, çatışmaları, boğuşmaları ve savaşlarıyla hayli aşırı şiddetli bir ortama doğru sürüklendiğimiz düşünülebilir.  Endişeyle.

Atila Alpöge /  Yararlanılan kaynak:  Pierre le Hir, Le Monde, 4.8.2013

Reklamlar
Bu yazı Genel Konular, İklim içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s