Yediğiniz sebze patentli mi?

Çok kişiye garip gelen bir karar çalkantılar yarattı.  Avrupa Birliği, bir tür brokoli için patent talep eden bir firmanın isteğini kabul etti.  Böylece firma bu sebzenin kullanma hakkını ele geçirmiş oldu.  Tartışma kızışıyor.  Birileri “Doğanın bizlere sunduğu nimetleri birileri nasıl sahiplenip kapatır?” diye isyan ediyor.  Karşı taraf da “Bu türü firmanın kendi geliştirmiş!” diye savunuyor.

broccoli-1

Firma ünlü Monsanto’nun bir yan kuruluşu:  Seminis.  Ülkemizde de faaliyette olan firma ‘bu benimdir’ iddiasında dokuz yıldan beri ısrar ediyordu.  Sonunda Avrupa Birliği’nin patent ofisi EPO gereken izni verdi.  Üstelik bu anlamda verilmiş ilk patent de değil bu.  Birkaç yıl önce İsrail’in “buruşuk domates” diye bilinen, az su bulunduran ve bu sayede de kolayca kurutulabilen bir tür için yaptığı başvuru, uzun bir süreçten sonra, uygun bulunmuştu.  Böylece bu domatesi hem ekmek, hem de bunun tekniğini kullanmak patent altına alınmıştı.

Bu girişimlere karşı çıkan çok sayıdaki örgütlü toplum kuruluşunun oluşturduğu bir koalisyon var:  “No Patents on Seeds”.  Bu birlik benzeri tartışmanın kavun, ayçiçeği, marul, salatalık, baharatlar gibi bitkiler ve inek, domuz gibi hayvanlar için de yapıldığını ifade ediyor.

Bazen ‘ıslahçı hakları’ da denilen bu tür fikri mülkiyet konusu hayli karmaşık bir sorun.  Tohumlar, bitkiler, hayvanlar gibi yaşayan varlık türleri üzerinde hak iddia etmek, sınırlama getirmek ve kullanımlarını düzenlemeye bağlamak ciddi bir çatışma konusu.  Özellikle GDO olgusunun hızla yaygınlaştığı bir ortamda.  Avrupa bu alanda bazı esnek düzenlemeler uygularken ABD kapıları katı patent kurallarına açmış durumda.  Bu yüzden Avrupa ile ABD arasında sürüp giden bir çekişme var.

Atila Alpöge /  Yararlanılan kaynak:  Laurence Girard ve Martine Valo, Le Monde, 2.8.2013

Reklamlar
Bu yazı Doğal kaynaklar, Ekoloji Politikası, Sağlık - Beslenme, Tarım içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s