Hava kirliliği ölüme davetiye çıkarıyor

Hepimiz bir zaman hava kirliliğinden etkilenmişizdir.  Kimimiz bacalardan çıkan gri dumanlardan nefes alamaz, kimimiz araç egzozlarından etrafı göremez olmuştur.  Ama hava kirliliğinin her yıl dünyada 2,5 milyon insanın ölümüne yol açtığını biliyor muydunuz?  Geçenlerde, Environmental Research Letters Journal’da yayınlanan bir araştırmaya göre, her yıl, neredeyse bir Bursa ili nüfusu kadar insan hava kirliliğinden erken ölmekte.

Bu sayı aslında iki grup insanı içeriyor. 470 bin kişi, yer atmosferindeki ozondan hayatını kaybetmiş.  Ozon iyi degil miydi derseniz, bir iyi ozon var, bir de kötü ozon.  Stratosferdeki ozon, dünyaya kalkan görevini yerine getiriyor ve buna iyi ozon diyoruz.  Troposferdeki, yani bizim yaşadığımız düzeydeki ozon ise, araç egzozları ve sanayı salınımlarındaki nitrik oksitlerle birleşerek insanlar için tehlikeli, hatta zehirli hale gelen bir gaz.  İnsanları erken öldüren işte bu ozon.

2,1 milyonluk ikinci grup ise, ince Parçacık Maddeler (PM) nedeniyle sağlığını ve sonra da yaşamını yitirenler.  Bu maddelere PM2,5 deniliyor.  “2,5 eki” bunların çaplarının 2,5 mikrondan daha ince olduğu anlamına geliyor.  Yani bir saç telinden 30 kere daha ince maddeler bunlar.  Sürekli solunmaları, kalp, damar ve solunum hastalıklarına ve akciğer kanserine yol açıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) 2005’te yayınladığı bir çalışmaya göre, PM2,5 oranı yüksek kentlerde, diğer kentlere oranla %15-20 daha fazla erken ölüm söz konusu.  Avrupa Birliği’nde bile, PM2,5 ortalama yaşam süresini 8,6 ay kısaltıyor.

WHO, PM2,5 oranlarının gelişmekte olan ülkelerde daha yüksek olduğunu varsayıyor, ama toplanan veriler yetersiz olduğu için bu konuda kesin bir görüş bildiremiyor.  Yine de, dünyada bu konuda ileri gelen kentlerin hepsi gelişmekte olan ülkelerde:  Asya’da Karaçi, Yeni Delhi, Katmandu ve Beijing, Güney Amerika’da Lima ve Arequipa ve Afrika’da Kahire. [Türkiye ve diğer bazı ülke ve kentlerdeki verileri görmek isterseniz, şu sitede bunları toparlayan bir Excel dosyası bulunmakta.  Ancak bu dosyadaki kent bilgileri PM10, yani 10 mikrondan daha ince parçacıklar üzerinden verilmiş.  Ayrıca gene bu dosya hakkında eski bir Ekogazete yazısına da bakabilir ve ülkemizin kentlerinin değerlerini görebilirsiniz.]

Sağlık sorunları ve erken ölümler dışında, araştırmacılar, küresel ısınmanın, ağaçların kimyasal işlevlerinde temel değişikliklere yol açtığını bulgulamışlar.  Ağaçlar, böcek saldırılarından kurtulmak ve tozlaşmayı kolaylaştırmak için Uçucu Organik Bileşen (VOC) denilen gazlardan salarlar.  Bunlar, güneş ışınlarının etkisiyle ozon ve PM haline dönüşebilirler. Araştırmanın şaşırtıcı bulgularından birisi, dünyanın sıcaklığı arttıkça ağaçların daha çok VOC saldıklarına ve dolayısıyla hava kirliliğine katkıda bulunduklarına işaret ediyor.

Tahsin Çorat /  Yararlanılan Kaynak:  Mark Kinver, BBC, 15.7.2013

Reklamlar
Bu yazı Genel Konular, Kentler, Sağlık - Beslenme içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Hava kirliliği ölüme davetiye çıkarıyor

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s