Kuzey Kutbuna doğru maraton başladı

Bir zamanlar Kuzey Kutbu’na yan gözle bakan bazı ülkeler şimdilerde tüm dikkatlerini buraya kaydırmış durumdalar.  Aslında kutba komşuluğu olan sekiz ülke olası çıkar sürtüşmelerinin patlamasını önlemek maksadıyla 17 yıl önce bir Konsey oluşturmuşlardı:  Kutup Konseyi (Arctic Council).  Şimdi ise “Nereden çıktı bu ilgileri?” denebilecek bazı ülkeler Konsey’in kapısını yoklamakta.

Bu Konsey’in kuruluş öyküsü hayli ilginç.  1987’de Sovyetler Birliği başkanı Gorbaçov yaptığı önemli bir konuşmada kuzey kutbunun bir “Barış Bölgesi” olması gerektiğini ileri sürmüş.  Bu öneriye Kanada ve Finlandiya sahip çıkmış.  Kanada yepyeni bir uluslararası kuruluş oluşturmaya ağırlık vermiş.  Finlandiya da bilimsel araştırma düzenine.  Bu çabaya bazı örgütlü toplum kuruluşları da katkı vermiş.  Özellikle barış bölgesi anlayışında ısrar edenler olmuş.  Tartışmalar sürüp giderken (Eskimolar, Kızılderililer gibi) yerli halk kavramı gündeme gelmiş.  Bazıları “Bunları bulaştırmayalım.” diye direnirken, diğerleri de “Bu etik bir konudur.  Bölge aslında onlara aittir.” tezini ileri sürmüş.  Sonunda Kutup Konseyi 1996’da hayat bulmuş.

Konseyin üyesi olan ülkeler (alfabetik sırada) şunlar:  ABD, Danimarka, Finlandiya, İsveç, İzlanda, Kanada, Norveç, Rusya.  Bunlar gözetme, araştırma ve koruma amaçlı olacağı iddiasıyla kutbu bölgelere bölüp paylaşmış durumdalar.  Öte yandan kutba açılımları olan yerli halk birlikleri de tam üye.  Bununla birlikte, kuruluş sırasında altı ülkenin gözlemci olması kabul edilmiş:  Almanya, Fransa, Hollanda, İspanya, İngiltere, Polonya.  Ek olarak, gözlemci üye olan uluslararası kuruluşlar da var:  Birleşmiş Milletler’in bazı birimleri, Kızılhaç ve Kızılay Federasyonu, Doğayı Koruma Birliği gibi…

1996’daki durum bu.  Ancak yıllar geçip de buzulların erimesinin neredeyse geri dönüşü olmayacağı ve böylece buraların hudutsuz fırsatlar yaratacağı anlaşılınca başka ülkelerin de merakı kabarmış.  Bunlar ve bir dizi kuruluş gözlemcilik isteyerek başvurmuşlar Konsey’e.  14 Mayıs 2013’te Konsey 6 ülkeyi kabullendi:  Çin, Güney Kore, Hindistan, İtalya, Japonya, Singapur.

Bu arada Avrupa Birliği’nin başvurusunu reddedip beklemeye aldı.  Gözlemciler bunun arkasında Kanada’nın itirazının olduğunu söylüyorlar.  Çünkü AB bir süreden beri Kanada’nın Avrupa’ya yollamak istediği fok kürklerine karşı çıkıyordu.  Beklemede olan başkaları da var.  Örneğin Petrol ve Gaz Üreticileri Birliği…  Dünya Meteoroloji Örgütü ile Uluslararası Hidrografi Örgütü de bekliyor.  Greenpeace ise ısrar ve azimle kapıyı zorluyor.

Bir zamanlar yaşaması çok zor bir ortamı olan kutup, buzulların erimesiyle neredeyse turistik bölgeye dönüştü.  Ama odak merkezi olmasının esas nedeni doğal kaynak zenginliği.  Burasının dünya petrol rezervlerinin %13’ünü, gaz rezervlerinin de %30’unu barındırdığı tahmin ediliyor.  Öyle ki Çin de, Hindistan da gözlerini kutba dikmişler.  Ancak Hindistan “Bizim ilgimiz yalnızca bilimseldir.” deyip duruyor.

Gelişmeden hiç hoşnut olmayanlar, hatta gittikçe endişeleri artanlar da var:  yerel halklar.  Bunlar oraya çıkmakta olan çıkar saldırılarının kendi yaşam alanlarındaki zaten kırılgan durumda olan ekolojik dengeyi iyice bozacağından korkuyorlar.

Yeryüzünün tepesinin sunacağı çeşitli fırsatları kapışmak amacıyla başlayan maraton türü bu koşuşturma dünya basınının gündeminde.

Atila Alpöge /  Yararlanılan kaynaklar:  (hepsi de 15 Mayıs tarihli) BBC, The Globe and Mail, Wall Street Journal, Christian Science Monitor, Alzajeera, The Hindu.

Reklamlar
Bu yazı Denizler - Irmaklar, Ekoloji Politikası, Enerji içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s