Kendi küçük, ama başardığı iş büyük

Antarktika’da yaşayan canlılar deyince aklımıza tombul fok balıkları ve sallanarak yürüyen penguenler gelir.  Oysa bunlar, zamanının çoğunu denizde geçiren ziyaretçileridir kıtanın.  Antarktika’nın gerçek yerlilerini görmek isterseniz, bir mikroskop edinmeniz gerekir.  Bunların en önde geleni Scottnema lindsayae isimli bir nematod.  Bu uç koşullarda yaşayabilmenin dışında çok önemli bir başka özelliği var bu canlının:  Karbon yakalayıp depolamak.

Toprak bilimi uzmanı Profesör Diana Wall bu mikroskopik iplik kurduna “Rambo” adını yakıştırmış.  Nedeni, bu aşırı soğuk ortamda yaşamayı becerecek kadar gözü pek olması. Yaşamını sürdürmek için pek çok yöntem geliştirmiş bu nematod.  Havalar soğuyunca bedeninin donma ısısını düşürebiliyor.  Isı daha da düşer ve yaşamasına gerekli su kalmazsa, bedenindeki tüm suyu boşaltıp kendini kurutabiliyor.  Ve yeniden yağışlar başlayana kadar yaşamla ölüm arasında bir noktada kendini tutabiliyor.  İlk yağmurda canlanıp bıraktığı yerden hayata devam ediyor.

Scottnema lindsayae Soldaki resimden niye ona "İplik Kurdu" denildiğini anlayabilirsiniz

Scottnema lindsayae
Soldaki resimden niye ona “İplik Kurdu” denildiğini anlayabilirsiniz

Rambo’nun en önemli özelliği, atmosferdeki karbonu yakalayıp depolayabilmesi.  Üstelik bu minik kurt, Antarktika’da karbon yakalayıp depolayan tek mikroorganizma.  Başka kıtalarda, bir avuç toprak bile milyonlarca farklı bakteri ve kurt içerdiği için, bunların karbon yakalama ve depolama işlevlerinin çevreye etkisini saptamak oldukça zor.  Ama Antarktika’da, Scottnema lindsayae’nin çevreye katkısını ve iklim değişimine bağlantısını birebir incelemek mümkün.  Ve bu öğrenilenleri, başka kıtalarda, mikroorganizmaların karbon yakalama ve depolamalarını sağlamak için kullanabilmek söz konusu.

Çalışmalarından dolayı Profesör Wall’a bu konudaki en önemli ödüllerden biri olan Tyler Prize for Environmental Achievement ödülü verilmiş.

Bu iyimser öykünün bir de pek iyimser olmayan bir uzantısı var.  En sert iklim koşullarının bile durduramadığı bu gözü pek nematod, son yıllarda ciddi bir yok olma tehlikesiyle karşı karşıya gelmiş.  Giderek yükselen sıcaklıklar ve eriyen buzlar, bu nemli ortamı seven yeni bir nematodu getirmiş Antarktika’ya.  Eudorylaimus glacialis isimli bu yeni minik kurt, bizim Rambo’nun varlığını tehdit etmeye başlamış.  Son yıllarda Scottnema lindsayae nüfusu %65 oranında bir gerileme göstermiş.

İklim değişimi, başka bölgelerde de karbon yakalayıp depolayan mikroorganizmaları yok ediyorsa, bunu durdurmaya çalışmamız gerek, diyor Profesör Wall.  Çünkü bu canlılar olmazsa atmosferdeki karbon miktarı hızla yükselecek.

Scottnema lindsayae bu süreçte önemli.  Bu minik kurdun Antarktika’da yaşamını sürdürme çabası, bize topraktaki canlıların karbon yakalama ve depolama işlevlerini nasıl korumamız gerektiğini öğretecek.

Tahsin Çorat /  Yararlanılan kaynak:  Jane O’Brien, BBC, 26.4.2013

Reklamlar
Bu yazı Doğal kaynaklar, Genel Konular, İklim içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s