Doğanın orkestrası yavaş yavaş susuyor

Bernie Krause 74 yaşında Amerikalı bir müzisyen.  Her boyutu ve çeşitliliğiyle doğanın seslerini ekolojik bir olgu olarak ele almış ve yepyeni bir bilim dalı geliştirmiş biri.  Doğanın (insanın gelip bozmadığı) ‘vahşi’ ortamı içinde 15.000 hayvanın sesini banda almış ve bunlardan 4.500 saatlik kayıt yapmış.  Krause “Bu bir orkestradır aslında” diyor.  “Ama yok edilen bir orkestra.”

Krause gençliğinde Pete Seeger ile müzik yapmış.  Daha sonra elektronik müziğin simgeleşmiş adlarından biri olmuş.  Pop müziğine ve gruplarına önemli katkı getirmiş.  Öte yandan adını, sanını bildiğimiz birçok filmin müziğine imza atmış.  En sonunda da, 45 yıldan beri, doğanın sesleriyle ilgileniyor.  50’den fazla plağı var.

“Küçük de olsa, büyük de olsa her yaşayan organizmanın kendine özgü bir ses imzası vardır.” diyor Krause.  “Ses telleriyle çıkarmaz belki;  örneğin diş gıcırtısıyla üretir sesini.  Ama olsun, kendincedir o ses.  Denizlerde yaşayan bazı memelilerin çıkardığı ses suyun içinde değil de, havada üretilseydi kulağınızın dibinde patlayan okkalı bir tüfeğin sesi gibi olurdu.  Birkaç santimlik bir karides türü var, örneğin.  Onun için, hayvanların en gürültücüsü diyebiliriz.  Ağırlığına, büyüklüğüne oranlarsak, çıkardığı sesin gücü bir senfoni orkestrasının gücünden dokuz katı fazladır.”

“Öte yandan hayvanların bazı ses ustalıkları da vardır.  Bende 1979’dan kalma bir kayıt var;  bunda bir balina kendine çekip yutmak için denizaslanının sesini taklit ediyor.”

“Doğa akustik bir armoni içinde yaşar.  Her orman barındırdığı canlılarıyla, böceklerden sürüngenlere, kuşlardan memelilere uzanan yaratıklarıyla kendine özgü bir ses imzası sahibidir.  Özel, belirli bir yerde oluşan bu ses bütünlüğüne ben doğal orkestra diyorum.”

Krause “ses ortamı ekolojisi” adını verdiği (ve giderek yaygınlaşmış) bir bilim ve araştırma dalının kurucusu.  Bu ekolojinin üç boyutu var:  Biyofoni (hayvanların sesi), jeofoni (yağmur sesi, akan suyun şırıltısı gibi doğanın kendi sesi) ve antrofoni (insanların sesi).  Araştırmacılar bunları kaydetmekle yetinmiyor.  Zaman ve mekân boyutlarıyla analiz etmeye çalışıyor.  Saptanan değişimler ve farklılıklar önemli ekolojik bilgiler sunuyor.  Örneğin antrofoninin gittikçe artan, ötekileri ezen, hatta susturan bir ağırlığı var.  Bu da bazı türlerin yaşam düzenlerini etkiliyor.

Gene Krause’u dinleyelim:  “Çok çeşitli ortamların doğal orkestrasına yönelik 45 yıl boyunca yaptığım binlerce kayıta eğilip irdelediğiniz zaman, neredeyse %50’sinin günümüzde bozulmuş, çarpıtılmış, yok edilmiş olduğunu üzülerek fark ediyorsunuz.  Doğal ses ortamları zenginliklerini yitirmişler.  Bundan elli yıl önce annem babam, kız kardeşimi ve beni alıp tatil yapmak üzere Yellowstone doğal parkına götürmüştü.  İnsanın yarattığı her gürültüden uzak, kuşların, küçük hayvanların, hafif bir yelin noktaladığı nefis bir sessizlikten başka ses yoktu.  Geçenlerde tekrar gittim oraya.  Hayal kırıklığı yaşadım.  O güzellik yok artık.  İnsan yapısı bir takım makinaların gürültüsü o sihri bozmuş.”

“Madencilik ve ormancılık girişimleri, kentlerin büyüyüp yayılması gibi girişimler ve bunların yarattığı hava kirliliği biyofoni ve jeofoniyi ezip geçmekte.  Bunların doğal düzeni bozduğunu anlamak gerek.  Bizler farkında değiliz, ama hayvanların yaşamında, beslenme ve benzeri işlevler nedeniyle, ses dünyasının yeri çok büyük.  Alıştıkları doğal ses ortamının allak bullak edilmesi yaşantılarını etkiliyor.”

[Buraya tıklarsanız, Bernie Krause’un çalışmalarına bir ölçüde eğilebileceğiniz bir siteye ulaşabilirsiniz.]

Atila Alpöge /  Marie-Béatrice Baudet, Le Monde, 31.3.2013

Reklamlar
Bu yazı Doğal kaynaklar, Genel Konular, Ormanlar içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s