Maymunları yabana atmayın

Pek çok insan için hayvanlar anlaşılması güç varlıklardır.  Kendimizle karşılaştırıp, onları biraz ilkel, biraz beceriksiz ve büyük ölçüde eksik buluruz. Konuşmadıklarını, derin düşünce ve duyguları olmadıklarını ve göreceli olarak fazla bir şey anlamadıklarını düşünürüz.  Ne kadar doğru bu önyargılarımız acaba?  Yeni bir araştırmaya göre, Capuchin maymunları bir başka insana bencil davranan kişilerden yemek almayı reddediyorlarmış.

İngiltere’nin Stirling Üniversitesinde James Anderson isimli bir psikoloğun düzenlediği ilginç bir araştırma, maymunların, insanların davranış biçimlerinden kişisel özellikler çıkarsayabildiklerini ve ona göre tepki gösterdiklerini ortaya koymuş.

maymun

Araştırmanın yapısı şöyle:  İki insan oyuncu, kapalı bir kavanozu açmaya çalışıyorlar.  Kavanozda birisinin istediği bir oyuncak var.  Yedi tane Capuchin maymunu kendilerini dikkatle izliyor.  Kişilerden biri, diğerinden kavanozu açmak için yardım istiyor.  Yardım istenilen kişi hiç oralı olmuyor ve kavanozu açmak için kılını bile kıpırdatmıyor.

Maymunlar, kendilerine birden fazla insan yiyecek verince, bunlardan yalnızca birinden yemek kabul etmek konusunda önceden eğitilmişler.  Kavanoz oyunu bitince, “bencil” ve “iyi niyetli” ikili, kendilerini hâlâ dikkatle izleyen maymunlara yiyecek sunmuşlar.  Yardım isteyen kavanoz sahibinin verdiği yiyecekleri düşünmeden almış maymunlar.  Buna karşılık “bencil” insanın yiyeceklerine bakmamışlar bile.

Araştırmacılar farklı seçenekleri görmek istemişler.  Eğer her iki oyuncunun kendi kavanozları olursa ve ikisi de bunları açmaya çalışırken biri diğerine yardım etmezse, bu maymunları pek etkilememiş.  Aynı şekilde, “bencil” rolünü oynayan oyuncu kavanozu açmaya yardım edince, maymunların tavrı değişmiş ve her iki kişiden aynı oranlarda yiyecek kabul etmişler.  Yani, yardım edebilecek durumda olup da yardım etmemek dışındaki tüm olasılıklarda maymunların davranışı aynı kalmış.

Olayın ilginç yanı, söz konusu “bencillik” maymunlarla ilintili değil.  Başka bir insanı hedefleyen bir davranış.  Ama maymunlar bunu doğru olarak tanılamışlar ve Kanada’nın British Columbia Üniversitesinde çalışan psikolog Kiley Hamlin’in deyimiyle bu davranışı “tehlikeli” olarak algılamışlar.

“Yardım isteyeni reddetmek, grubu tehlikeye sokan olumsuz bir davranış maymunlar için.” diyor Hamlin.  Dolayısıyla, maymunlar, bu davranışı sergileyen kişiden uzak durmayı yeğliyorlar.  Bu anlamda, evrim sürecinde “bencillik”, toplulukların varlıklarını sürdürebilmeleri açısından sorunlu ve olumsuz bir özellik.

Bu durum yalnızca Capuchin maymunlarına özgü değil.  Şempanzeler ile yapılan bir başka araştırma da benzer sonuçlara varmış.

Gezegenimizin geleceğini ciddi tehlikelere sokan açgözlü davranışları sergileyen ve milyonlarca insan aç otururken, onlara yardım etmek yerine, uçsuz bucaksız servetlerini daha da büyütmeye çalışan “insanların” nasıl baş tacı edildiğini düşünürseniz, ilkel, tuhaf, eksik ve pek bir şey anlamayanlar, gerçekten hayvanlar mı dersiniz?

Tahsin Çorat /  Yararlanılan Kaynak : Helen Shen, Nature, 5.3.2013

Reklamlar
Bu yazı Genel Konular içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s