Yeni bir uğraşı: Çöp dalgıçlığı

Almanya’nın büyük kentlerinden birindesiniz.  Dükkânlar kapanmış.  Bir süpermarketin otoparkının önünden geçiyorsunuz.  Kocaman çöp bidonlarının önünde gençten insanlar duruyor.  İçlerinden bir tanesi yarı beline kadar bidona girmiş, ayakları havada sallanıyor. Durup izliyorsunuz.  Genç adam, açılmamış yiyecek paketleriyle bidondan çıkıyor.  Bunları torbalara dolduruyor ve aç, evsiz insanlara dağıtmak üzere yola çıkıyor. Tanık olduğunuz olayın adı “çöplük dalgıçlığı”.

Çöp ve gıda sözcüklerini yanyana koymak yanlış izlenimler uyandırabilir.  Çöplük dalgıçlığı çok önemli bir savurganlığa başkaldırı aslında.

Bu savurganlık inanılmayacak boyutlarda.  Birleşmiş Milletler’in Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) yeni raporuna göre her yıl 1,3 milyar ton gıda ürünü çöpe atılıyor.  Bu miktar, dünyada üretilen toplam gıda ürünlerinin üçte birini oluşturuyor.  Parasal değeri nedir derseniz, yaklaşık bir trilyon dolar.

Buna karşılık, dünyada her gün yaklaşık 25 bin kişi açlıktan ölüyor.  Bir trilyona yakın insanın kendilerini doyuracak yemeği yok.

Savurganlık konusunda Kuzey ve Güney arasında çok büyük farklar var.  Avrupa ve Kuzey Amerika’da kişi başına ziyan edilen gıda ürünü, yılda 95-115 kilo.  Az gelişmiş ülkelerde bu rakam yalnızca 6-11 kilo.  Bu duruma bir çözüm bulmak için, FAO “Save Food” yani “Yiyecekleri Kurtar” diye bir kampanya başlatmış.

FAO’ya göre yiyecek paketlerinin üstünde yer alan “son kullanım tarihi” kavramı yanlış uygulanıyor.  Bu tarih gıda ürününün insan sağlığına zararlı ya da yenilmez hale geldiği tarih olmalı diyor FAO uzmanları.  Ama uygulamada bu tarih, ürünün taptaze durumdan, “oldukça taze” duruma geleceği günü belirtiyor.  O gün gelince de, gayet yenilebilir durumdaki gıda ürünleri, çöp bidonlarına dolduruluyor.  “Dalgıçların” yaptığı, bu atılmış ürünleri alıp, gereksinimi olan kişilere dağıtmak.  Çöpten alınma deyince aklımıza bambaşka bir resim gelebilir, ama söz konusu ürünler aşağıda görüldüğü gibi ambalajında bidonlara doldurulmuş yiyecekler.

Bazen, gıda ürünleri belli bir etkinlik için özel olarak hazırlandıkları için, bu olay bitince çöpe atılabiliyorlar.  Örneğin paskalya çikolataları ya da “Cadılar Günü” şekerlemeleri bu tarihlerden kısa bir süre sonra doğru çöpe gidiyorlar.  Aşağıdaki resimde gördüğünüz Noel Baba çikolataları çöpten “kurtarılmış”.Gıda ürünlerini “kurtaran” dalgıçların yanı sıra, bir de bu ürünlerin dağıtımını üstlenen “Yiyecek Paylaşımcıları” (foodsharers) var.

Özel Internet siteleri kurmuşlar bu iş için.  Nerede, hangi ürünlerin dağıtılacağını haber veriyorlar.  Almanya’da www.foodsharing.de sitesine yedi haftada 8200 kişi üye olmuş. Her gün, nerede dağıtım yapılacağını öğrenip hemen ürünlerini almaya gidiyorlar.  Aynı işlev için Akıllı Telefon (Smartphone) yazılımları var.  Bilgisayarınız ve telefonunuz olmayabilir diye, kentlerin belli yerlerine buzdolapları koymuşlar.  Oralara gidip, size ve yakınlarınıza gereken ürünleri alabiliyorsunuz.

Bu akımın amacı, ziyan edilen yiyecek miktarını azaltmak. Çünkü çöpe giden her elma yalnızca birinin aç kalması demek değil;  aynı zamanda o meyveyi yetiştirmek için kullanılmış tüm kaynakların ziyan edilmesi demek.  Bir de, atılan gıda ürünlerinin azaltılması, yiyecek fiyatlarının sürekli yukarı tırmanmasını da bir ölçüde engelliyor.

FAO uzmanları, Almanya’daki çabaların her yerde uygulanamayacağın bilinci içindeler.  Her yerde çöpten çıkan ürünü dağıtmak olumlu karşılanmayabilir.  Ama farklı kültürel bağlamlara göre farklı etkinlikler tasarlanabilir diye düşünüyorlar ve bu devasa boyuttaki ziyanın azaltılmasını istiyorlar.

Bir milyar insan aç karnına uyumaya giderken, her yıl bir trilyon dolarlık gıda ürününün gereksiz yere çöpe atıldığını bilmek gerçekten üzücü.

Tahsin Çorat / Yararlanılan kaynak:  Stephen Brown, Reuters, 7.2.2013

Reklamlar
Bu yazı Atıklar, Doğal kaynaklar, Kentler, Sağlık - Beslenme içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s