Ringaların dramı: İntihar mı? Kırım mı?

İzlanda’nın batısında Kolgrafafjörður adlı kendi halindeki küçük bir fiyorttayız.  Burada tuhaf ve ürkütücü bir olay yaşandı.  Hem de peşi peşine iki kez.  Biri geçtiğimiz 30 Aralık’ta, öteki de 1 Şubat’ta.  Durup dururken, ringa balıkları kendilerini adeta kumsala bırakıp öldüler.  Toplam sayılarının 1 milyarı geçtiği söyleniyor.  Tamamı 40.000 ton.  Ekonomik kaybın 30 milyon avro olduğu belirtiliyor.  Ne oluyor?  Nedir bu iş?

Ringa.  Bu balık güneydeki ve kuzeydeki soğuk sularda yaşar.  Boyları zamanla 40 santimi bulur.  Ağırlıkları da yarım kiloyu.  Özellikle Atlantik ringası o bölgenin ekonomisinde büyük rol oynar.  Çünkü sayıları çok fazladır (belki de dünyanın en büyük balık ailesi) ve yakalanmaları kolaydır.  Bu yüzden fiyatları da makuldür.ringa1Büyük sürüler halinde, birlikte yaşarlar.  Bir tek sürünün 5 kilometre küp hacme vardığı ve bu ortamda milyonlarca balığın bulunduğu gözleniyor.  Her dişinin 50.000’e yakın yumurta bıraktığı da biliniyor.  Öte yandan yüzme hızları saniyede bir metreye kadar çıkabiliyor.  Bu özellikler onları tehlikelere karşı bir hayli kolluyor, ama avlanmalarını da kolaylaştırıyor.

Oksijen çok önemli ringalar için.  Bu nedenle oldukça sığ yerlerin balığı.  Özellikle geceleri oksijeni daha zengin olan deniz yüzeyine doğru yükseliyorlar.

Peki, ne oldu?  Bir ay içinde iki kez tekrarlanan olay pek de anlaşılmış değil.  Ama görünüm gerçekten dramatik.ringa2Bir, iki gün içinde ortaya ölü balık denizi çıkıverdi.  Denizcilik Enstitüsü uzmanlarının olayı anlamak amacıyla yürüttüğü araştırmalar bazı ipuçları verdi:  suda oksijen yetersizliği.  Evet, ama bu azalmanın kaynağı ne?  Uzmanlar parmaklarıyla o bölgede 6-7 yıl önce yapılmış bir köprüyü gösteriyor.  Yetkililer fiyortlu, körfezli, girintili, çıkıntılı kıyılarda döne dolana giden yolları kısaltmak hedefli bir kıyıdan ötekine atlayan köprüler sistemi oluşturmuşlardı.  Bu girişim özellikle adı geçen fiyordun çevresinde kıyının yapısını değiştirmiş, denizdeki akıntıları allak bullak etmişti.  Belki de artık oksijen taşıyan su yeterince giremiyordu buraya.  Körfez suyunu tazeleyemiyordu.

Oysa ringa sürüleri kışın aşırı soğuyan sulardan kaçıp 2-3 derecelik, biraz daha sıcak sulara sığınıyorlardı.  Baharda başka sulara dönmek üzere.  Bu kez de, her zaman yaptıkları gibi bu kapalı ve korumalı fiyorda yerleşmek istemişlerdi.  Ama oksijen yetersiz kalmıştı.  İlk ölümlerin yarattığı çürüme ve bozunma sorunu daha da derinleştirmişti.ringa3Önce, kıyıya yığılmış olan milyonlarca balığı temizleme yolunda bir çabaya girişildi.  Örneğin, çevredeki okulların öğrencileri bir kampanya başlattılar ve ölü balıkları toplayıp hayvan beslemek isteyenlere sattılar.  Toplanan paralar da okullara hibe edildi.  Ancak işin çapı o kadar büyüktü ki, çocukların da, yetkililerin de nefesi tükendi.

Sonunda bütün körfezi ve ringa ölülerini kendi hallerine bıraktılar.  Tek tasa, bu yiyecek deposunu fark edip buraya saldıran kuş sürüleri.  Acaba çürüyen balıklarla beslenmek onlara zarar verir mi?  Onlarda da kütle halinde ölümler olur mu?

ringa4

Atila Alpöge /  Yararlanılan kaynaklar:  Audrey Garriz, Le Monde, 6.2.2013 ve Catharine Fulton, The Reykjavik Grapevine, 7, 2, 2013

Reklamlar
Bu yazı Denizler - Irmaklar, Doğal kaynaklar, Sağlık - Beslenme içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Ringaların dramı: İntihar mı? Kırım mı?

  1. Metin Gürman dedi ki:

    Bildiğim kadarıyla, Türkiye dahil birçok yerde balıklardan balıkunu yapılıyor ve bu un türlü amaçlarla kullanılıyor. Aceba bu balıklar büyük olduğu için mi bu yola gidilmemiş ?
    MG

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s