Plastik torbaları yasaklıyoruz

Egemenlikleri ancak otuz, kırk yıl kadar sürdü.  Şimdilerde perde iniyor plastik torbalar için.  Hedefteler.  Hızla “kötü çocuk” oldular.  Oysa ortalıkta ilk göründüklerinde herkes nasıl da mutlu olmuştu.  Kendi ağırlıklarının iki bin katı yükleri kolayca sırtlanıyorlardı.  Teknolojinin başarısı olarak karşılanmışlardı.  Her yerde, her şeyde kullanılıyorlardı.  Kullanılıp kullanılıp atılıyorlardı.  Belki de sonları bu kadar kolaycı olmalarından geldi.

Bu yılın başında Mali ile Moritanya kullanımlarını toptan yasakladı.  İki ay önce de Haiti bu yolu açmıştı.  Toronto da aynı şeye özendi bir ara, ama geri adım attı, plastik endüstrisinin meseleyi dava konusu yapıp uğraştıracağından korktuğu için.  Ama ABD’de Massachusetts’e bağlı Concord’da plastik su şişeleri yılbaşından beri yasaklı.

Aslında bu eğilim çok önceleri başlamıştı.  1994’te Danimarka dükkânlardan verilen ve bir seferlik kullanılan plastik torbalara özel vergi koymuştu.  2002’de Bangladeş daha ileri gitmiş, bunların su boşaltma borularını tıkadığını ve bu yüzden de su baskınlarına neden olduğunu ileri sürerek kullanımlarını yasaklamıştı.  Aynı yıl İrlanda ise torba başından (kasa başında) 15 santim vergi almaya başladı.  İlginçtir, bu vergi üzerine kullanım %90 azaldı.  İtalya 2011’de yasaklamaya gitti.

Aslına bakılırsa, kendilerini fazla hissettirmiyorlar, ama 2000’li yıllarda bütün dünyada 500 milyarı aşan miktarda torba üretiliyordu.  2009’da Birleşmiş Milletler Çevre Programı başkanı “Bunların kullanımına bütün dünyada mutlaka son vermek gerekir.” demişti, ama sonuç alamadı.  Plastik endüstrisi bütün gücüyle direndi.  Hatta yasaklamanın bir sonuç üretmeyeceğini iddia etti.  Belki de bu görüş haklıydı;  çünkü yasaklanmış yerlerde, örneğin Togo’da sonuç alınamıyor.  Her yer hâlâ plastik torba dolu.  Ağaçlardan bahçelere, denizlerden balıkların midelerine kadar.  Ve dört yüz yıla yakın bir süre öyle kalacaklar.

Bazı ülkelerde yasaklama yerine toplama ve geri kazanma yöntemleri deneniyor.  Örneğin Madagaskar’da bunlardan kaldırım kaplama malzemesi üretilmeye çalışılıyor.  Ama ekolojik tehlikelerini yok etmek çok zor;  çünkü bunları toplamak hiç de kolay değil.

Dükkânlarda para ödeme sırasında müşteriye bedava verilen torbaların vergilendirilmesi ya da yasaklanması başka bir sonuç yarattı.  Halk eskiden bu torbaları atılacak çöp koymak için kullanıyordu.  Şimdiki gelişmelerden sonra çöpler için özel yapılan plastik torbalar satın alınıyor ve onlar kullanılıyor.  Evet ama, bunların plastik miktarı daha fazla.  Yani plastik tehlikesi daha fazla artmış oluyor.

[Uzun sözün kısası, bu gelişmelerden alacağımız bir ders var galiba.  Demek ki, bundan böyle alışverişe giderken önceden ayarladığımız (belki de bezden) bir torbayı yanımıza alacağız ve dükkândan plastik torba istemeyeceğiz.]

Atila Alpöge /  Yararlanılan kaynak:  Gilles van Kote, Le Monde, 4.1.2013

Reklamlar
Bu yazı Atıklar içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s