Çaresi yok, küresel büyüme duracak

İsviçre’de yerleşik “Roma Kulübü” adlı “düşünce kuruluşu”, Massachusetts Institute of Technology (MIT) uzmanlarından “sürekli büyümenin uzun süreli sonuçları” üzerine bir rapor istemişti.  1972’de ortaya tarihe imzasını atan bir eser çıktı:  “The Limits to Growth.”  Bu kitap dilimize de çevrildi:  “Ekonomik Büyümenin Sınırları”.  Rapor çarpıcı bir biçimde, tam kırk yıl sonra gene gündeme geliyor.  Ürküntü yaratarak.  [Ekogazete bu raporu daha önce de gündeme getirmişti.]  Çağdaş ekoloji çabalarının çıkış noktası niteliğini kazanmış olan bu raporun yazarlarından biri olan Dennis Meadows kitabın yeniden basımıyla ilgili olarak şunları söyledi:

  • Vaktiyle raporda kullanmış olduğumuz başlık pek de iyi değil.  Mesele gelişmenin sınırları değil.  Önemli olan gelişmenin dinamiği.  Çünkü az buçuk bilimsel bir kültürünüz varsa bilirsiniz ki, nüfus artışının da, enerji tüketiminin de, kişi başına gelirin de bir sınırı var.  Önemli olan bu fiziksel sınırlara nasıl gittiğiniz ve o noktaya vardığınızda nelerin olacağı.
  • Bugün, bu sınırlar çoğunlukla kimsenin umurunda değil.  “Sınır var” dediğiniz zaman da, “Merak etme, o noktaya geldiğimizde pazar ekonomisi bir çaresini bulur.” diye yanıt veriyorlar.  Oysa biz kırk yıl önce, o noktaya varmanın bir tek sonuç üreteceğini, bunun da çaresiz bir çöküntü olacağını kanıtlamıştık.
  • Bu olasılığı daha iyi anlamak için Yunanistan’da olanlara bakın.  Halk paraya olan güvenini yitiriyor.  Bankalara koşup parasını çekiyor.  Bankalar sallantıya giriyor.  Bunu görenler de hemen koşup para çekiyor.  Sonu olmayan bir süreç.  Çöküntü işte bu.
  • Çöküntünün başka bir boyutu daha var.  Çöküntü halkın temel gereksinimlerine yanıt veremeyen bir toplum yaratıyor.  Beslenme, sağlık, eğitim, güvenlik gibi gereksinimlere.
  • Bazı ülkeler daha şimdiden bu durumdalar.  Örneğin Somali.  Örneğin, bir çözüm gibi gösterilen “Arap baharı”.  Oysa bu çözüm değildi, yalnızca derin bir sorunun göstergesiydi.  Böylesine ülkelerin suyu yok.  Yiyeceklerini de, enerjilerini de dışarıdan getirme durumundalar.  Üstelik nüfusları durmadan artıyor.  ABD gibi diğer ülkeler belki daha bu noktada değil, ama adım adım böyle bir duruma doğru ilerliyorlar.

Büyüme devam edemez

  • Gelişme ve büyüme elbette duraklayacak.  Hem sistemin kendi iç dinamiği nedeniyle.  Hem de enerji gibi dış etkenler nedeniyle.  Örneğin, petrol üretimi tepe noktayı çoktan geçti ve giderek azalacak.  Ulaşıma, havacılığa çabuk tarafından yeni enerji kaynağı yaratmanın yolu yok.  Batı ülkelerinde gözlemlediğiniz sıkıntıların ana nedenlerinden biri artan enerji maliyeti.
  • Önümüzdeki yirmi yıl içinde, geçtiğimiz yüzyıl boyunca görmemiş olduğumuz bir değişim yaşayacağız.  Politikada, ekonomide, teknik konularda, çevre konularında.  Bunlar pek de barışçı ve sakin değişimler olmayacak.
  • “Çin %8 ile %10 ile büyüyor.  Yakında dünyanın en güçlü ülkesi olacak.” diyorlar.  Benzeri sözleri 1980’lerde Japonya için de duymuştuk.  Ama bu gerçekleşemedi.  Çin tek çocuk politikasıyla, yani gençlerle yaşlılar arasında bir denge kurarak bu atılımı yaptı.  Ama önümüzdeki yirmi yıl içinde bu denge de bozulacak ve ciddi sorunlar başlayacak.  Unutmayalım ki, Çin hızlı gelişme telaşı içinde kendi ekolojik dengesini bir hayli bozdu.  İleride ciddi bir su sıkıntısıyla karşılaşacak.  Tarım alanlarını sulamakta zorluk çekecek.  Açlık başlayınca Çinliler oturup kaderlerine razı mı olacaklar, sanıyoruz.  Örneğin, kuzeye, Rusya’ya doğru büyük göçler çıkmayacak mı ortaya?
  • Büyüme, durmadan büyüme…  Japonların çok güzel bir atasözü var:  “Elinizdeki tek araç çekiç ise, çevrenizdeki her şeyi çivi gibi görürsünüz.”  Bunun gibi, ekonomistlerin bildiği tek şey de büyüme.  Politikacının derdi ise seçildiği kısacık dönem içinde bir şeyler yapmış görünmek.  Uzun vadeli düşünmek ve bu bakış açısının gerektirdiklerini yapmak umurlarında bile değil.

Yararlanılan kaynak:  Stéphane Foucart ve Hervé Kempf,  Le Monde, 26.5.2012

Reklamlar
Bu yazı Doğal kaynaklar, Ekoloji Politikası, Enerji, Genel Konular içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s