Mevcut ekonomi modeli iflas edecek

[Unutmadık, değil mi?  Yöneticilerimiz 55 yıl önce bizlere “30 yıl içinde küçük Amerika olacağız!” demişlerdi.  Bu sözde imrenme, özenme, kıskanma duyguları ve hedef alma, tercih yapma, yönlenme kararları vardı.  Bunun arka planında ise, bir ekonomik model ve bir yaşam tarzı düşüncesi.  Sonunda küçük Amerika olduk mu?  Bilinmez.  Ama bilinen o ki, bu düşte yalnız değildik.  Yüzlerce ülkenin milyonlarca insanı da böyle düşünüyordu.  Örneğin, şimdi Çin’in bir buçuk milyara varan nüfusu da bu eğilimde.]

Mevcut ekonomi modeli iflas edecek.  Bunu görmek için Çin’e bakmak, onun geleceğine göz atmak yeterli.  Bir zamanlar, insanlığın %5’ini barındıran ABD dünya kaynaklarının %40’ına yakınını tüketiyordu.  Ama bu, artık doğru değil.  Şimdi Çin yükseliyor.  Ardında da Hindistan geliyor.  Ve daha başkaları.  Bunlar şimdi toplam olarak ABD’den daha fazla tüketiyorlar ve ileride bunu bile katlayacaklar.

Örneğin, tohum, et, kömür ve çelik gibi girdi maddelerinde Çin ABD’yi aşmış durumda bugün.  Şimdilik kaydıyla, ABD yalnızca petrol tüketiminde en ileri noktada.  Çin’deki et tüketimi ABD’nin iki katı.  Dört misli çelik tüketiyor;  üç misli kömür.  Aşağıda görüldüğü gibi.

İyi güzel de, bu veriler şimdiki gelir düzeyine göre.  Haydi, konuya daha muhafazakâr bir açıdan yaklaşmak için diyelim ki, önümüzdeki yıllarda Çin’in alıştığımız gelişme hızı yılda %11’den %8’e düşecek.  Bu durumda Çin’deki kişi başına gelir 2035’te ABD’nin bugünkü düzeyine kesinlikle erişmiş olacak.  Üstelik Çin’in nüfusu ABD’nin dört katı.  O zaman tüketim nerelere varacak?  Örnek olarak, kâğıt tüketimindeki gelişme senaryosuna bakalım.  Ormanlar azalıyor diye telaşlandığımız ve kâğıt kullanımını kısmaya çabaladığımız bugünden geleceğe aşağıdaki görselin dürbünüyle baktığımızda ormanların yok olup gittiğini mi göreceğiz?

Gene aynı gelir gelişmesi senaryosunu esas alalım.  Kabul etmek gerekir ki, yüksek bir gelire ulaşan Çinliler de ABD’liler gibi otomobil sahibi olacaklar.  Şu anda ABD’de nüfusun dörtte üçü kadar otomobil var.  Bu oranı 2035’in Çin’ine uygularsak 1,1 milyar otomobil ediyor.  Zaten bugün dünyada 1 milyara yakın araç var.  Çin o tarihte bunlara yol, otoyol, garaj, otopark vb. gibi altyapı öğeleri sağlamak için çok geniş alanları bu hizmetlere ayırmak zorunda kalacak.  Gelin, 2035’te Çin’in ulaşım altyapılarına ayıracağı toplam alanı şu anda pirinç üretmek için kullandığı toplam alanla karşılaştıralım.  Aşağıdaki gibi.

Bu ulaşım düzeninin elbette petrol gereksinimi de olacak:  2035’te, günde 85 milyon varil.  Bugün dünya günde 86 milyon varil üretiyor.  Ve biliyoruz ki, daha fazlasını üretme olanağı yok.  Hatta giderek azalma bekleniyor.

Bütün bu olgularıyla Çin, bize bir ders veriyor:   Batı dünyasının uygulamakta olduğu (fosil yakıtlara sırtını dayamış, otomobil merkezli, “kullan-at”çı) ekonomik düzen dünyanın bütünlüğü için işleyemeyecek noktaya gelmiştir.  Yukarıdaki birkaç örneğin belirttiği gibi Çin için işleme olanağı yoktur.  Bunun gibi (ileride Çin’den da daha kalabalık olacağı bilinen) Hindistan için de işlemeyecektir.  Geriye kalan (ve Amerikan tarzı yaşam düşü gören) 3 milyar insan için de.  Ayrıca aynı kaynakları (yani yetersiz kalacak olan aynı kaynakları) kullandığı için Batı dünyası da bu ekonomi modelinde ısrar edemeyecektir.

Başka bir deyişle, bugün bizlerin kuşağının karşısına dikilmiş olan dev konu yepyeni bir ekonomi modeli geliştirmektir. Yenilenir enerjiye dayalı, çok başka türlü bir ulaşım düzeni yaratmış, kullandıklarını yeniden kullanmayı bilen bir ekonomi.  Elimizde bunu gerçekleştirebileceğimiz teknoloji araç ve becerileri var.  Mesele, bunların sunduğu olanağı gerçeğe dönüştürecek politik kararlılığa sahip olup olmadığımızda.

Yararlanılan kaynak:  Lester R. Brown, Earth Policy Institute, 8.9.2011

Reklamlar
Bu yazı Doğal kaynaklar, Ekoloji Politikası, Enerji, Ulaşım içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s