Dipnotu- “Karbon ayak izi” bırakıyoruz sürekli olarak

[Karda, çamurda yürürken arkamızda ayak izleri bırakıyoruz.  Ancak günlük yaşantımızda farkında bile olmadan sürekli olarak bıraktığımız, daha doğrusu havaya salıverdiğimiz başka bir iz daha var.  Kardaki masum, zararsız izlere hiç benzemeyen, tersine yerküreyi etkileyen, günün birinde torunlarımızın bizleri, her birimizi kızgınlıkla suçlayacağı bir iz.  Buna “Karbon Ayak İzi” diyorlar.  Nedir bu?  Niçin bu kadar önemli?]

Bir mal üretmekten, günlük yaşamdaki tercihlerimize, hatta bir kurumu yönetme biçimimize uzanan her türlü etkinliğimiz şöyle ya da böyle sera gazı üretiyor.  Bu da iklim değişimini yaratıyor.  “Karbon ayak izi” bu katkının büyüklüğünü ve şiddetini yansıtmayı hedefleyen bir kavram.  Aslında büyük ağırlığı olan karbondioksit (CO2) salımının değeri gibi duruyor, ama “sera gazı yaratan” diğer (metan, azotoksit gibi) salımları da içeren bir gösterge.  Böyle olduğu için de “CO2e” diye, yani “karbondioksit eşdeğeri” diye ifade ediliyor.  Bu nedenle karbon ayak izi ölçümünün birimi “CO2e”.

Ancak, bu gösterge o kadar da kesin, matematiksel bir nitelik taşımıyor.  Yalnızca genel, yuvarlak bir fikir vermeye yarıyor.  Çünkü birçok bilinemeyen, ölçülemeyen öğe söz konusu  İyi bir örnek, “plastik bir oyuncağın” karbon ayak izi olabilir.  Bunun yapımı sırasında salınmış sera gazlarının yanında üretim yerinden satış yerine ulaştırılması sırasında oluşmuş karbondioksit de söz konusu.  Evet ama, oyuncağın girdisi olan plastiğin yapımı sırasındaki salımları da düşünmek gerekiyor.  Oyuncağın ambalajındaki kağıdın, kartonun üretilmesini de.  Ve benzerlerini.  Kısacası her öğenin etkisini hesaplama amacıyla gerilere doğru gidince konu dallanıp budaklanıyor.  Adı geçen dallanıp budaklanmanın yaptığı kabullere göre değişik metodolojiler oluşmuş durumda.  Ama ne olursa olsun, bu kavram gittikçe önem kazanıyor.

[Faydalanılan kaynak:  Duncan Clark, The Guardian, 4.3.2012.]

Reklamlar
Bu yazı Dipnotları, Genel Konular içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s