İklim değişimi ve “Stok-Akım” kavramı

[Ekonomide sık sık kullanılan bir kavram var:  “stok-akım” kavramı.  Depodaki mallar, kasadaki paralar “stok” oluyor.  Bu stoğa malların ve paraların gelip gitmesi de “akım”.  Bazı ekonomistler bu kavramı ekolojiye de uygulayarak iklim değişimini stok-akım olayı olarak tanımlıyorlar.]  Buna göre atmosferde biriken sera gazları stoktur.  Bunların üretilip emilmesi de akım.  İkisinin arasındaki ilişki iklim değişiminin niteliğini belirler.  Bu olguyu görsel bir biçimde sergilemek istersek, şöyle diyebiliriz.

Banyo görseli

Bir banyo düşünelim.  Banyonun içinde su var.  Bir musluktan banyoya su geliyor.  Bir de boşalma deliği var ki, su oradan akıp gidiyor ve yok oluyor.  Diyelim ki, musluğu ardına kadar açmışız.  Su güldür güldür banyoyu dolduruyor.  Ama boşaltma deliği gelen, eklenen suyu anında boşaltacak kadar geniş değil.  Ne olur?  Su yükselir, yükselir.  Sonunda da taşar ve önce banyoyu, sonra da evi su basar.

Çizdiğimiz bu manzarada banyo atmosfer, içindeki su ise sera gazları.  Musluktan gelen ise insanlığın ürettiği sera gazları.  Suyun delikten akıp gitmesi ise denizlerin ve ormanların sera gazlarını doğal olarak emip yok etmesi.  Banyodaki suyun taşmasına gelince, ısının aşırı yükselerek bütün insanlığı yaşamsal bir tehlikenin içine atması.

Neyi, nasıl yapmak gerekiyor?

Banyo taşmasın diye ne yapmalı?  Boşaltma deliğini mi büyütmeli?  Mümkün mü?  Değil.  Çünkü doğa bu konuda yapabileceğini zaten yapıyor.  Üstelik bizler durmadan orman kesip yok ediyoruz.  Öyleyse musluğu kısmalı.  Yani sera gazı üretimini mutlaka azaltmalı.  Ne kadar kısmalı?  Gelen su, akıp giden su miktarına eşit oluncaya kadar.  Ekonomistler bu noktaya varmaya istikrar durumu diyorlar.  İnsanlığın, şu anda, istikrarı yaratma konusunda ortaya koyduğu, uluslararası toplantılarda anlaştığı ve artık vazgeçilemez bir veri olarak kabul etiği ilke kararları var.  Bunlara göre 2020’de yıllık sera gazı üretimi (karbondioksit eşdeğerinde) 40–48 milyar ton olmalı.  2050’de de 14–17 milyar tona düşmeli.  Oysa günümüzdeki artış her yıl 47 milyar ton dolaylarında ve gittikçe artıyor.  Yani insanlık önce bunu olduğu miktarda donduracak, sonra da 30 yıl içinde üçte birine indirecek.

Yararlanılan kaynak: Grantham Research Institute’den Naomi Hicks ve Simon Dietz, The Guardian’dan Duncan Clark, The Guardian, 20.2.2012  [Grantham Research Institute, London School of Economics’in araştırma kurumlarından biri.  Ana konusu iklim değişimi.  Enstitünün başkanı ise, 5 yıl önce bir grup araştırmacıyla birlikte hazırlayıp sunduğu iklim değişimi raporuyla ün kazanan Lord Stern.]

Reklamlar
Bu yazı İklim içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to İklim değişimi ve “Stok-Akım” kavramı

  1. Bilgin Adalı dedi ki:

    Büyükbaş hayvanların osuruk gazını da eklemek gerekir bu toplama… (İnsanlarınkini hesaba katmıyorum)

    Eeeee, n’olucek halimiz? Yakın bir gelecekte çözümü pek görünmeyen bir sorun bu. Biz insanlar “sera gazı”yla yaşamayı da öğrenebiliriz ama doğa öğrenebilir mi acaba?

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s